یعنی چه
واژار (یا واجار) واژهای کهن در زبان فارسی میانه و گویشهای ایرانی است که به معنی بازار، سوق و محل خرید و فروش کالاهاست. در برخی گویشهای شمالی ایران مانند مازندرانی و گیلکی، این واژه مجازاً به معنی آشکار شدن، نمایان شدن یا معروف شدن نیز به کار میرود.
تلفظ
این واژه با تلفظ «واژار» (vāžār) یا شکل فصیحتر و کهنتر آن «واجار» (vājār) خوانده میشود که در آن حرف اول و دوم دارای مصوت بلند (آ) هستند.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، واژهٔ «واژار» به عنوان پاسخ ۵ حرفی برای راهنماهایی مثل «بازار کهن»، «سوق» یا «محل دادوستد قدیمی» کاربرد دارد.
به انگلیسی
معادلهای دقیق انگلیسی برای این مفهوم شامل واژهٔ عمومی Market و واژهٔ وامگرفتهشدهٔ Bazaar است.
به فارسی
برگردان و معادلهای روان این واژه در فارسی امروز شامل «بازار»، «بازارچه» و «محل دادوستد» است. واژار در واقع صورت کهنتر کلمهٔ بازار امروزی است که در آن حرف «ژ» یا «ج» در سیر تحول زبانی به «ز» تبدیل شده است.
در قرآن
واژهٔ «واژار» یک کلمهٔ کاملاً ایرانی و ریشهدار در زبانهای پهلوی و فارسی میانه است؛ به همین دلیل در متن قرآن کریم وجود ندارد و معادل قرآنی و عربی آن واژهٔ «سوق» است.
نماد چیست
این واژه نماد مذهبی یا اسطورهای خاصی ندارد، اما در فرهنگ ایرانی نمادی از اقتصاد سنتی، پویایی جامعه، رفتوآمد مردم و فضای عمومی است. همچنین در برخی فرهنگهای محلی، نمادی از عیان شدن و پنهان نماندن امور به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل واژار
واژهٔ «واژار» که شکل دیگر آن «واجار» یا «واچار» است، یکی از اصیلترین کلمات زبان فارسی میانه (پهلوی) محسوب میشود. این کلمه در سیر تحول و تطور زبان فارسی، با تغییرات آوایی مواجه شده و حرف «ژ/ج» آن به «ز» تبدیل گشته و واژهٔ آشنای «بازار» امروز را پدید آورده است. نویسندگان کهن مانند عطار نیشابوری در تذکرةالاولیاء نیز از این واژه استفاده کردهاند.
از نظر ریشهشناسی، این کلمه از ریشههای ایران باستان بازسازی شده که به معنای «رفتوآمد برای خرید و فروش» است. امروزه اگرچه این واژه در فارسی معیار چندان رایج نیست، اما در برخی گویشهای بومی ایران بهویژه در شمال کشور کماکان کاربرد دارد و معنای آن علاوه بر مکان تجارت، به مفهوم آشکار شدن و بر سر زبانها افتادن نیز گسترش یافته است.