یعنی چه
نان کلوکی (که در گویش محلی بندرعباس به آن کلوکو نیز میگویند) یکی از نانهای سنتی، بسیار قدیمی و محبوب استان هرمزگان است. این نان ظاهری گرد، تپل و شبیه به کلوچه دارد. در پخت سنتی آن از آرد سفید، آب، نخود خام پودرشده (برای خمیرترش و تخمیر طبیعی) استفاده میشود و ویژگی منحصربهفرد آن، رومال کردن خمیر با مخلوط آب، زردچوبه، شکر و سپس آغشته کردن آن به سس ماهی معروف جنوب به نام «مَهیاوه» (مایع تخمیرشده ماهی ساردین و ادویه) پیش از قرار گرفتن در تنور یا فر است.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت «نان کُلوکی» (Koluki) است. در گویش بومی مردم هرمزگان و بندرعباس، این واژه اغلب به صورت واو عطف در آخر یعنی «کُلوکو» (Koluko) یا ترکیب «کلوکی خَش» (به معنی کلوکی خوشمزه) تلفظ و شنیده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، برای راهنمای «نان سنتی هرمزگان»، «نان مهیاوهای بندرعباس» یا «نان کلوچهای جنوب»، پاسخ استاندارد و دقیق ۸ حرفی «نان کلوکی» است. شکل بومی آن یعنی «کلوکو» نیز ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
از آنجا که این واژه یک اسم خاص برای خوراک بومی ایران است، ترجمه مستقیم ندارد و به صورت فینگلیش نگارش میشود. در متون آشپزی بینالمللی میتوان آن را به صورت کلوکی یا نان سنتی هرمزگان با سس ماهی توصیف کرد.
به ترکی
در زبان ترکی برای نام بردن از این نان سنتی ایرانی، از ساختار مضاف و مضافالیه اسم خاص به همراه واژه ekmek (نان) استفاده میشود.
به فارسی
معادل یا برگردان رسمی این واژه در زبان فارسی معیار، «نان کلوچهای بندرعباس» یا «نان مهیاوهای» است. واژه کلوکی از کلمه «کلوک» در برخی گویشهای جنوبی گرفته شده که به معنای ظرف یا کوزه سفالی گرد و تپل است و به ظاهرِ برآمده و ضخیم این نان اشاره دارد.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و سفرههای مردم جنوب ایران بهویژه استان هرمزگان، نان کلوکی نماد برکت، همبستگی محلی و پایبندی به سنتهاست. این نان جایگاه ویژهای در سفرههای افطار ماه مبارک رمضان دارد و پخت خانگی و هدیه دادن آن به همسایگان، نشانهای از مهماننوازی و صفای مردم بندرعباس است.
جمعبندی و توضیح کامل نان کلوکی
نان کلوکی (یا کلوکو) یکی از اصیلترین و محبوبترین نانهای سنتی استان هرمزگان و به ویژه شهر بندرعباس است. این نان به دلیل ساختار ضخیم، تپل و ظاهری شبیه به کلوچه به این نام خوانده میشود. متمایزترین ویژگی نان کلوکی در روش عملآوری خمیر آن با پودر نخود خام و همچنین استفاده از سس ماهی مَهیاوه (مایع تخمیرشده ماهی ساردین، خردل و زردچوبه) به عنوان رومال پیش از پخت است که طعمی شور، تند و بینظیر به آن میبخشد.
این نان بومی علاوه بر مصرف روزانه در وعده صبحانه همراه با کره یا روغن حیوانی، جایگاه بسیار مقدسی در فرهنگ غذایی ماه رمضان مردم جنوب دارد و پای ثابت سفرههای افطار است. پخت نان کلوکی در خانه و نانواییهای سنتی بندرعباس رونق بالایی دارد و امروزه به عنوان یکی از جاذبههای گردشگری خوراک و سوغات معروف این منطقه ساحلی شناخته میشود.