یعنی چه
واژه «شیصیر» در زبان فارسی اصیل و فرهنگهای لغت معتبر (مانند دهخدا و معین) وجود ندارد. این کلمه در واقع یک ترکیب پرکاربرد در لهجههای عامیانه زبان عربی (بهویژه خوزستانی و عراقی) است که از ادغام «شـ» (مخفف شنو/ایّ شیء به معنی چه) و «یصیر» (از ریشه صیرورت به معنی میشود) ساخته شده است. همچنین در احتمال دوم، ممکن است تحریفیافته یا غلط املایی واژه کهن «شیذر» یا «شیذیر» به معنای هوشیدر یا ایزد یکتا باشد.
تلفظ
این کلمه در گویشهای محلی و عربی عامیانه با سکون روی حرف یای اول و کسر صاد به صورت «شَیْصِیر» تلفظ میشود.
در جدول
در سؤالات مربوط به جدول، اگر به عنوان یک ترکیب عامیانه یا کلمه خاص مد نظر باشد، پاسخ ۵ حرفی خود «شیصیر» است. در صورت اشاره به واژه اصیل کهن، «شیذر» یا «شیذیر» جایگزین آن میشود.
به انگلیسی
با توجه به ریشه و کاربرد این واژه در معنای عامیانه «چی میشه»، عبارات پرسشی مربوط به آینده یا رخ دادن یک اتفاق، معادلهای دقیق آن هستند.
به عربی
این ترکیب خود ساختاری عامیانه دارد؛ اما در زبان عربی معیار و فصیح، برای رساندن این مفهوم از ریشه «حدث» یا شکل فصیح فعل «یصیر» همراه با اسم استفهام «ماذا» استفاده میشود.
به فارسی
در ترجمه روان به زبان فارسی، این کلمه دقیقاً معادل جمله پرسشی کوتاه «چی میشه؟» یا «چه اتفاقی میافتد؟» قرار میگیرد و کاربرد مستقلی به عنوان اسم یا صفت در فارسی ندارد.
نماد چیست
در حالت عامیانه عربی، این کلمه فاقد هرگونه نمادشناسی مذهبی، فرهنگی یا اسطورهای است. با این حال، اگر آن را صورتِ دگرگونشده واژه کهن «شیذر» یا «شیذیر» بدانیم، در متون اساطیری و زرتشتی نمادی از «الوهیت، دانایی، داوری و ایزد یکتا» به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل شیصیر
واژه «شیصیر» در فرهنگهای لغت اصیل و مرجع زبان فارسی (مانند دهخدا، عمید و معین) ثبت نشده و به عنوان یک کلمه مستقل فارسی وجود خارجی ندارد. بررسیها نشان میدهد که این کلمه کاربردی وسیع در لهجههای عامیانه زبان عربی، بهویژه در میان بومیان خوزستان و کشور عراق دارد. این اصطلاح از ترکیب دو بخش «شـ» (مخفف شِنو یا همان چه) و «یصیر» (از ریشه صیرورت به معنی میشود) تشکیل شده و در گفتگوهای روزمره به معنای «چی میشه؟» یا «چه اتفاقی میافتد؟» به کار میرود.
از سوی دیگر، در ریشهیابی متون کهن، این احتمال وجود دارد که «شیصیر» یک تحریف نوشتاری یا غلط املایی از واژه اسطورهای و دینی «شیذر» یا «شیذیر» باشد. واژه شیذر در زبان فارسی باستان و متون کهن زرتشتی ارتباط نزدیکی با مفهوم «هوشیدر» دارد و به عنوان نامی منسوب به خداوند، ایزد یکتا یا مظهری از الوهیت و دانایی شناخته میشود.
بنابراین برای این کلمه دو وجهه کاربری کاملاً متفاوت متصور است: یک وجه کاربردی و کاملاً عامیانه در جنوب ایران و عراق به معنای استفهام از یک وضعیت، و یک وجه بسیار نادر و مکتوب که ناشی از خطای نگارشی واژگان پهلوی و اساطیری است.