معنی
حشاشین در لغت جمع «حشاش» به معنی داروفروشان و گیاهشناسان است، اما در اصطلاح تاریخی، لقبی است که به پیروان حسن صباح و فرقه اسماعیلیه نزاری در قرون میانه داده شده است. مخالفان آنها (مانند سلجوقیان و عباسیان) این نام را با رویکردی تحقیرآمیز به معنای «مصرفکنندگان حشیش» به کار میبردند.
یعنی چه
این اصطلاح اشاره به فداییان مذهبی دارد که ترورهای هدفمند سیاسی را علیه سران سلجوقی و عباسی انجام میدادند. دگراندیشان مدعی بودند که این افراد پیش از انجام مأموریتهای مرگبار خود حشیش مصرف میکردند، هرچند تاریخنگاران معاصر این ادعا را افسانهسازی دشمنان برای بدنام کردن این جنبش منسجم میدانند.
ریشه
ریشه این واژه عربی است و به گیاه خشک یا علف اشاره دارد. برخی پژوهشگران معتقدند این نام شاید از واژه «اساسیین» (به معنی پیروان اساس و بنیاد دین) گرفته شده باشد که بعدها توسط صلیبیون و دشمنان به شکل حشاشین تحریف شده است.
به انگلیسی
واژه Assassin در زبان انگلیسی امروزه به معنای قاتل حرفهای یا ترورکننده سیاسی استفاده میشود که ریشه مستقیم آن از همین نام تاریخی حشاشین وام گرفته شده است.
به عربی
در منابع مکتوب عربی دوران اسلامی، از این گروه با نامهای الحشاشین، الحشیشیه یا باطنیه یاد شده است.
به فارسی
در زبان فارسی معادلهای تاریخی و توصیفی متعددی مانند باطنیان، فداییان الموت، اسماعیلیه نزاری، ملاحده (لقب دشمنان به آنها) و پیروان حسن صباح برای این گروه استفاده میشود.
نماد چیست
در تاریخ و فرهنگ عامه، حشاشین نماد ترورهای مخفیانه، وفاداری مطلق و سازمانهای سری هستند. الموت به عنوان نماد جغرافیایی، خنجر به عنوان سلاح سازمانی، و لباس سفید با شال سرخ (سفید نماد پاکی و کفن، سرخ نماد شهادت و خون) از مهمترین نشانههای آنهاست.
جمعبندی و توضیح کامل حشاشین
واژه حشاشین در اصل یک اصطلاح و لقب مذهبی-سیاسی قرون وسطایی است که برای توصیف پیروان حسن صباح و شاخه اسماعیلیه نزاری به کار میرفت. این گروه که در دژهای کوهستانی صعبالعبور مانند قلعه الموت مستقر بودند، از طریق نظام فداییان و ترورهای هدفمند علیه مقامات ارشد سلجوقی و عباسی، قدرت سیاسی خود را حفظ میکردند.
ادعای مصرف حشیش توسط فداییان پیش از عملیات، عمدتاً توسط صلیبیون غربی و مورخان رقیب دامن زده شد و پژوهشگران معاصر آن را افسانهای برای توجیه کارایی شگفتانگیز و وفاداری کورکورانه آنها میدانند. این واژه بعدها وارد زبانهای اروپایی شد و کلمه Assassin را به معنای آدمکش سیاسی پدید آورد.
امروزه در فرهنگ عامه، به ویژه در بازیهای ویدئویی و فیلمها، تصویر حشاشین با چاشنی افسانه و اغراق به عنوان یک صنف مخفی از قاتلان سایهنشین بازسازی شده است که با واقعیت یک جنبش مذهبی-کلامی تفاوتهای آشکاری دارد.