یعنی چه
این کلمه در زبان فارسی به عنوان قید جملهای برای ابراز تأسف، اندوه یا اعلام یک خبر ناخوشایند و منفی به کار میرود. وقتی این واژه در ابتدای جمله میآید، کل گزارهٔ بعد از خود را تحت تأثیر بار معنایی غمگین یا ناامیدکننده قرار میدهد.
مترادف
واژههای هممعنی که میتوانند در متن جایگزین این کلمه شوند شامل عباراتی چون باکمالتأسف، باافسوس و افسوسمندانه هستند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با ضمه روی میم، فتح روی تاء، سکون همزه و کسره روی سین مشدد است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر طراح سوال عباراتی چون «با اندوه»، «از روی افسوس» یا «بدبختانه» را بخواهد، واژه ۸ حرفی «متاسفانه» پاسخ دقیق آن است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای ساختار قیدی ابراز تاسف از این کلمات استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از ترکیبهای مشتق از ریشه «أسف» یا عبارتهایی به معنی بدشانسی برای انتقال این مفهوم استفاده میکنند.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه وامگرفتهشدهٔ «maalesef» بسیار رایج است و عبارت «ne yazık ki» نیز کاربرد فراوانی دارد.
به فارسی
از آنجایی که ساختار این کلمه ترکیبی از ریشه عربی و پسوند فارسی است، معادلهای سره و اصیل فارسی آن کلماتی مانند شوربختانه و سوگمندانه هستند که بدون عناصر عربی ساخته شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل متاسفانه
واژه «متاسفانه» یکی از قیدهای پرکاربرد در زبان و ادبیات معاصر فارسی است که ساختاری ترکیبی دارد؛ این کلمه از واژه عربی «متأسف» (به معنی اندوهگین و پشیمان) به همراه پسوند قیدساز فارسی «انه» تشکیل شده است و بر خلاف تصور رایج، واژهای تنویندار نیست. نقش اصلی این کلمه در جملات، اظهار تاسف و آمادهسازی مخاطب برای شنیدن یک خبر ناخوشایند، منفی یا نشاندهنده شکست و فقدان است.
اگرچه خود این واژه ترکیبی به دلیل داشتن پسوند فارسی در متن قرآن کریم وجود ندارد، اما ریشه عربی آن یعنی «أسف» به معنای اندوه و پشیمانی در آیات قرآن (مانند عبارت «یا اسفی علی یوسف») به کار رفته است. در فرهنگهای لغت، این واژه با کلماتی چون بدبختانه و معالأسف همردیف بوده و متضاد مستقیم آن کلمه «خوشبختانه» است.