یعنی چه
واژه متین در کاربرد امروزی زبان فارسی به فردی خوشرفتار، باوقار، سنجیده و دارای آرامش و ثبات شخصیتی گفته میشود. در ریشه لغوی و متون کهن نیز به معنای هر چیز محکم، سخت، پابرجا و پختهکار به کار میرود.
هم خانواده
واژههای متانت و متن با کلمه متین همخانواده هستند که همگی از ریشه سه حرفی (م-ت-ن) در زبان عربی مشتق شدهاند.
ریشه
این واژه ریشه عربی دارد و از اصل سامی گرفته شده است. در لغت اولیه به معنای عضله و گوشت محکم دو طرف ستون فقرات بوده و سپس به صورت مجازی برای هر امر محکم، استوار و تزلزلناپذیر استفاده شده است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، کلمه متین به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «باوقار»، «سنگین»، «محکم» یا «استوار» به کار میرود و کلمهای ۴ حرفی است.
به انگلیسی
بسته به متن جملهای که کلمه در آن استفاده میشود، معادلهای انگلیسی متفاوتی دارد؛ برای صفت انسانی از Dignified و Composed و برای اشیاء و مفاهیم از Firm و Solid استفاده میشود.
به عربی
از آنجا که خود واژه متین اصل عربی دارد، در این زبان نیز به همین صورت با معنای پایداری شدید استفاده میشود. برای جنبه اخلاقی و رفتاری آن در عربی معاصران بیشتر از واژه وقور یا رصین بهره میبرند.
در قرآن
واژه متین دقیقاً ۳ بار در قرآن کریم آمده است. یکبار در آیه ۵۸ سوره ذاریات به عنوان صفت الهی (ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ) به معنی صاحب نیروی استوار و شکستناپذیر؛ و دو بار در سورههای اعراف (آیه ۱۸۳) و قلم (آیه ۴۵) برای توصیف تدبیر و کیفر گریزناپذیر خدا (إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ). همچنین ترکیب معروف «حبلالمتین» به معنای ریسمان محکم، ریشه در احادیث نبوی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل متین
واژه متین از جمله کلمات اصیل و پرکاربرد در زبان فارسی است که ریشه در زبان عربی دارد. این کلمه در گذر زمان دو شاخه معنایی متمایز اما مرتبط یافته است؛ در اشیاء و امور مادی به معنای استحکام، سختی و تزلزلناپذیری است و در توصیف ویژگیهای انسانی، به رفتارهای سنجیده، سنگین، باوقار و به دور از جلفبودن اشاره دارد.
این کلمه در فرهنگ اسلامی و قرآنی جایگاه ویژهای دارد و به عنوان یکی از اسما و صفات خداوند شناخته میشود که نشاندهنده قدرت مطلق و بیپایان الهی است. در ادبیات فارسی نیز، متین بودن همواره به عنوان یک ارزش اخلاقی مثبت برای توصیف انسانهای جاافتاده و خردمند به کار میرود.