یعنی چه
بالفطره به ویژگی، خصلت یا حالتی اشاره دارد که بدون آموزش، تجربه یا اکتساب، از بدو تولد و آفرینش در ذات و نهاد یک انسان یا موجود قرار گرفته است؛ مانند ویژگیهای غریزی یا استعدادهای خدادادی.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی چون ذاتی، فطرتاً، مادرزاد، غریزی و جبلی به عنوان پاسخ یا راهنمای این کلمه به کار میروند. خود کلمه بالفطره دارای ۷ حرف است.
به انگلیسی
برای معادلسازی این واژه در زبان انگلیسی بسته به نقش آن در جمله از صفات و قیدهایی مانند Innately یا Natural-born استفاده میشود.
به عربی
این کلمه خود ترکیبی عربی (بـ + الـ + فطرة) است و در زبان عربی نیز از همین ریشه و ساختار برای بیان مفاهیم ذاتی استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و برابرهای اصیل فارسی این واژه شامل عباراتی چون ذاتاً، سرشتی، نهادی، خداداد، غریزی، مادرزادی و جِبِلّی است که همگی بر عدم اکتسابی بودن یک ویژگی دلالت دارند.
در قرآن
خود واژه قیدی «بالفطره» در متن قرآن وجود ندارد؛ اما ریشه آن یعنی «ف-ط-ر» کاربرد مهمی دارد. مشهورترین آن آیه ۳۰ سوره روم (آیه فطرت) است که میفرماید: «فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْهَا»؛ یعنی سرشت الهی که خداوند مردم را بر آن آفریده است. همچنین واژه «فاطر» به معنای آفریننده آغازین نیز بارها در قرآن آمده است.
نماد چیست
این واژه یک مفهوم انتزاعی، فلسفی و کلامی است و نماد مادی یا گرافیکی خاصی ندارد؛ اما در ادبیات و الهیات اسلامی، نمادی از پاکی اولیه، سرشت الهی، استعدادهای درونی و آفرینشِ دستنخورده و بدون سابقه پیشین انسان به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بالفطره
واژه «بالفطره» از اصطلاحات پرکاربرد در زبان فارسی با ریشه عربی (از ماده ف-ط-ر) است که برای توصیف ویژگیها، خصلتها یا استعدادهایی به کار میرود که انسان یا هر موجود دیگری از بدو آفرینش و به صورت مادرزادی با خود به همراه دارد. این مفهوم در تقابل مستقیم با امور «اکتسابی» یا تعلیمی قرار میگیرد و نشاندهنده ابعاد غریزی و ساختار درونی موجودات است.
اگرچه خود این ترکیبِ قیدی به صورت مستقیم در متن قرآن کریم ذکر نشده، اما مفهوم محوری آن یعنی «فطرت» که به سرشت پاک و الهی انسانها اشاره دارد، از پایههای اساسی جهانبینی اسلامی است. در کاربردهای روزمره، این کلمه هم در بارهای مثبت (مانند هنرمند بالفطره) و هم در بارهای منفی (مانند جانی بالفطره) برای تاکید بر ریشهدار بودن یک صفت در ذات فرد استفاده میشود.