یعنی چه
القفا در لغت به معنی پسِ گردن یا پشت و عقب هر چیزی است. در متون ادبی و کاربردهای مجازی، این واژه کنایه از پشت سر، عاقبت، دنباله یک جریان، یا غیاب فرد (پشت سر کسی) نیز دارد. همچنین در ادبیات به عنوان نماد عقبنشینی یا پذیرا شدن شکست و خواری (قفا نمودن به دشمن) استفاده شده است.
تلفظ
این کلمه با فتح حرف قاف و فاء تلفظ میشود و در زبان فارسی معمولاً بدون تشدید و به صورت روان خوانده میشود.
در جدول
پاسخ دقیق پنج حرفی برای طراحان جدول «القفا» است که به عنوان معادل پسسر یا پشت گردن شناخته میشود.
به انگلیسی
واژه Nape دقیقاً به معنای آناتومیک پسِ گردن اشاره دارد و واژههای Back و Behind مفاهیم عمومیتر پشت و عقب را میرسانند.
به عربی
خود کلمه «القفا» اصالتاً عربی فصیح است و در این زبان برای اشاره به پشت گردن یا جهت عقب استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی معادلهای دقیقی چون پشت گردن، پسسر، عقب، پی و دنبال برای این واژه استفاده میشود.
در قرآن
عین واژه اسمی «القفا» در قرآن نیامده است، اما مشتقات فعلی آن از ریشه «قفو» به معنی پیدرپی آوردن یا پیروی کردن به کار رفتهاند؛ مانند «وَقَفَّيْنَا بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ» (و عیسی پسر مریم را به دنبال آنها فرستادیم) و آیه «وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ» (از آنچه به آن علم نداری پیروی مکن).
جمعبندی و توضیح کامل القفا
واژه القفا یک وامواژه اصیل عربی در زبان فارسی است که از ریشه سامی «ق-ف-و» به معنای دنبال کردن یا پشت سر بودن مشتق شده است. معنای فیزیکی و آناتومیک آن دقیقاً به پسِ گردن و پشت سر اشاره دارد، اما در ادبیات فارسی و عربی کاربردهای کنایی فراوانی پیدا کرده است.
این کلمه در زبان عربی همخانواده واژههای آشنایی چون «قافیه» (به دلیل پشت سر هم آمدن کلمات در شعر) و «اقتفا» (به معنی پیروی و دنبالهروی) است. در متون کهن، اصطلاحاتی مانند «قفا دادن» یا «رو به قفا کردن» دلالت بر فرار از میدان جنگ، تسلیم شدن یا روگردانی و نادیده گرفتن دارد.
اگرچه خود این واژه به صورت اسمی در کتاب قرآن ثبت نشده، اما افعال برخاسته از ریشه آن مفاهیمی ارزشمند چون تداوم رسالت پیامبران (قفینا) و نهی از دنبالهروی کورکورانه (لا تقف) را منتقل میکنند.