یعنی چه
این عبارت ترکیبی عربی در لغت به معنای «وسیله و ابزار خدمتگزار برای تقرب و رسیدن به مخدوم (ارباب یا سرور)» است. در واقعیت، این عبارت نام کتابی معروف از «فضلالله بن روزبهان خنجی»، عالم شافعیمذهب قرن نهم و دهم هجری است که در شرح صلوات و فضایل چهارده معصوم (ع) به رشته تحریر درآمده است. نویسنده با این نامگذاری، اثر خود را واسطهای برای تقرب به پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) دانسته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت حرکهگذاری اعرابی «وَسیلَةُ الْخادِمِ إِلیَ الْمَخْدُوم» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت ۲۱ حرفی به عنوان پاسخ سؤالاتی نظیر «اثر یا کتابی از فضلالله بن روزبهان خنجی در شرح صلوات» شناخته میشود.
به انگلیسی
ترجمه تحتاللفظی و مفهومی این عبارت به زبان انگلیسی نشاندهنده ابزار یا واسطهای است که یک خادم برای رساندن خدمت به ارباب خود استفاده میکند.
به عربی
خود عبارت ساختاری کاملاً عربی دارد، هرچند متن کتابی که به این نام اواخر قرن نهم یا اوایل قرن دهم هجری نوشته شده، به زبان فارسی است.
به فارسی
معادل فارسی روان این ترکیب لغوی «ابزار تقرب خدمتکننده به خدمتگیرنده» یا «واسطه رسیدن خدمت از بنده/کارگزار به سرور» است.
در قرآن
عین این عبارت در قرآن کریم وجود ندارد؛ با این حال، واژه «الوسیله» دو بار در قرآن برای اشاره به مفهوم تقرب به خداوند به کار رفته است؛ مانند آیه ۳۵ سوره مائده: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ» که به مؤمنان دستور میدهد برای تقرب به خدا وسیلهای بجویند.
جمعبندی و توضیح کامل وسیله الخادم الی المخدوم
عبارت «وسیله الخادم الی المخدوم» پیش از آنکه یک اصطلاح لغوی مستقل در فرهنگها باشد، عنوان یک اثر ارزشمند کتابشناختی و تاریخی در حوزه کلام و تاریخ تشیع و اهلسنت است. این کتاب توسط فضلالله بن روزبهان خنجی، دانشمند شافعیمذهب، در فضایل و شرح صلوات بر چهارده معصوم (ع) نگاشته شده است.
از نظر معنای لغوی، این ترکیب عربی به معنای ابزار، واسطه یا راهی است که یک خدمتگزار (خادم) برای ابراز ارادت و رساندن خدمت به مخدوم (سرور و ارباب) خود از آن استفاده میکند. نویسنده با انتخاب این نام هوشمندانه، اثر و قلم خود را وسیلهای برای تقرب معنوی به آستان پیامبر گرامی اسلام و اهل بیت ایشان قلمداد کرده است.
اگرچه کل این عبارت ۲۱ حرفی در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفاهیم کلیدی آن مانند «وسیله» به معنای واسطه تقرب به پروردگار، کاملاً با ادبیات قرآنی و عرفان اسلامی همخوانی دارد و در متون صوفیانه و اخلاقی نیز به عنوان نمادی از طریقت بنده به سوی معبود تعبیر میشود.