یعنی چه
اصطلاحی فقهی است که به دستهبندی و شیوههای مختلف ادای فریضه حج اشاره دارد. بر اساس فقه اسلامی، مناسک حج بر حسب موقعیت مکانی زائر و نحوه پیوستگی عمره و حج، به سه نوع اصلیِ حج تمتع، حج قران و حج افراد تقسیم میشود.
تلفظ
این عبارت به صورت «اَقْسامِ حَجّ» (aqṣām-e ḥajj) خوانده و تلفظ میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به انواع این فریضه از عبارات فوق استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح ریشه در فقه اسلامی دارد و در زبان عربی به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
معادل فارسی روان این اصطلاح ترکیبی، «انواع حج» یا «دستهبندیهای مناسک حج» است.
در قرآن
عین عبارت «اقسام حج» در متن قرآن کریم ذکر نشده و این دستهبندی حاصل تبیین فقهی فقهاست. با این حال، اصل واژه «الحج» بارها آمده و مبنای فقهی «حج تمتع» مستقیماً در آیه ۱۹۶ سوره بقره («...فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ...») تبیین شده است.
نماد چیست
این مناسک نمادی از پاکی، بازگشت به خدا، رهایی از تعلقات دنیوی و همبستگی شیعه و سنی فارغ از نژاد و طبقه اجتماعی است. همچنین شیوههای مختلف آن نشاندهنده تسهیل احکام دین برای شرایط متفاوت بندگان است.
جمعبندی و توضیح کامل اقسام حج
عبارت «اقسام حج» به روشهای سهگانه انجام فریضه واجب یا مستحب حج در فقه اسلامی اشاره دارد که شامل حج تمتع، حج قِران و حج اِفراد میشود. این تقسیمبندی بر اساس محل سکونت زائر و نحوه پیوستگی میان اعمال عمره و حج تنظیم شده است. حج تمتع وظیفه کسانی است که دور از مکه زندگی میکنند، در حالی که حج قران و افراد ویژه ساکنان مکه و نواحی اطراف آن است.
اگرچه خود این ترکیب اسمی به صورت مستقیم در نص قرآن کریم نیامده است، اما پایهها و احکام هر یک از این روشها، بهویژه حج تمتع، از آیات قرآن (مانند آیه ۱۹۶ سوره بقره) و سنت پیامبر استخراج شده است. در نهایت، تمامی این اقسام به یک هدف معنوی ختم میشوند که همان تجلی بندگی، تسلیم مطلق در برابر پروردگار و نمایش وحدت بزرگ امت اسلامی است.