یعنی چه
این کلمه ترکیبی از حرف جر «بِـ» (به)، اسم «طَوْل» (فضل، احسان، توانایی) و ضمیر «کَ» (تو) است. در عبارات مذهبی و دعاها، زمانی که بنده از خداوند به خاطر کرم و توانایی بیانتهاش درخواستی دارد، از این تعبیر استفاده میکند تا نشان دهد همه چیز به دست فضل و قدرت اوست.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان مبدأ (عربی) به صورت بِطَوْلِکَ است؛ هرچند در متون فارسی یا هنگام حل جدول ممکن است به صورت بدون اعراب (بطولک) نوشته و خوانده شود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «به فضل و بخشش تو در ادعیه» یا «به توانایی تو» کاربرد دارد و کلمهای ۵ حرفی است.
به انگلیسی
عبارات فوق دقیقترین معادلهای انگلیسی برای رساندن مفهوم فضل و احسان الهی در این ترکیب هستند.
به عربی
از آنجا که خود کلمه ریشهٔ عربی دارد، مترادفهای عربی آن شامل عباراتی است که فضل، کرم و قدرت خداوند را بازگو میکنند.
به فارسی
برگردان دقیق این عبارت عبادی به زبان فارسی، «به لطف و احسان تو» یا «به واسطهٔ توانایی و بخشش تو» میشود که جایگاه بنده را در برابر کرم خداوند نشان میدهد.
نماد چیست
این واژه مفهوم مادی یا نشانهشناختی فیزیکی ندارد، بلکه در متون اخلاقی و دینی نمادی از اتکا به قدرت بیکران پروردگار و ناامید شدن از اسباب مادی جهان است.
جمعبندی و توضیح کامل بطولک
واژه «بطولک» که در اصل به صورت «بِطَوْلِکَ» اعرابگذاری میشود، یک ترکیب عبادی و مذهبی برگرفته از زبان عربی است. این عبارت از سه بخش حرف جر، اسم «طول» به معنای فضل و احسان، و ضمیر متصل «ک» تشکیل شده است و در مجموع به معنای «به فضل، کرم و توانایی تو» به کار میرود. معروفترین کاربرد این کلمه در ادعیه، در دعای هفتم صحیفه سجادیه امام سجاد (ع) است که در آن عبارت «وَ افْتَحْ لِی یَا رَبِّ بَابَ الْفَرَجِ بِطَوْلِکَ» (پروردگارا، باب گشایش را به فضل خود به روی من بگشا) آمده است.
باید توجه داشت که این واژه را نباید با ریشه «بطل» (به معنی باطل شدن) اشتباه گرفت؛ چرا که ریشه اصلی این کلمه «طول» است که در قرآن کریم نیز به صورت «ذِی الطَّوْلِ» (صاحب بخشش فراوان) برای خداوند استفاده شده است. در زبان فارسی و کاربردهای عمومی مانند حل جداول، این کلمه به عنوان یک اصطلاح مذهبی ۵ حرفی شناخته میشود که نمایانگر تضرع و درخواست گشایش از فضل الهی است.