یعنی چه
ادبیات ترکمن به مجموعه فرهنگ شفاهی (فولکلور)، حماسهها (مانند کوراغلو و ددهقورقود) و متون مکتوبی گفته میشود که توسط مردم ترکمن و به زبان ترکمنی (از شاخه ترکی اوغوز) خلق شدهاند. این ادبیات در ابتدا تحت تأثیر زبان چغتایی و فارسی بود، اما از قرن هجدهم با ظهور شاعران بزرگی چون مخدومقلی فراغی، زبانی مستقل، مردمی و اصیل به خود گرفت و با موسیقی سنتی و دوتار (باغشیها) پیوندی ناگسستنی دارد.
تلفظ
تلفظ دقیق این عبارتِ ترکیبی واژهبست، به صورت «اَدَبیّات» (با تشدید روی یاء) به همراه مضافالیه «تُرکْمَن» (با سکون روی راء و کاف) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان آثار ادبی این قوم، خود عبارت «ادبیات ترکمن» با ۱۱ حرف است. همچنین نمادها یا شاعران بزرگ آن مانند مخدومقلی فراغی نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
رایجترین معادل بینالمللی برای این مفهوم Turkmen literature است و در زبان رسمی ترکمنستان با الفبای لاتین به صورت Türkmen edebiýaty نگارش میشود.
به فارسی
این عبارت خود یک ترکیب اضافی فارسی (مضاف و مضافالیه) است که به معنای «آثار منظوم و منثور و فرهنگ شفاهی متعلق به مردم ترکمن» به کار میرود و برگردان یا واژه جایگزین دیگری در زبان فارسی ندارد.
نماد چیست
ادبیات ترکمن در تاریخ و فرهنگ با نام مخدومقلی فراغی (پدر شعر ترکمن) پیوند خورده است. از دیگر نمادهای بارز آن میتوان به ساز «دوتار» و راویان سنتی آن یعنی «باغشیها» اشاره کرد که بخش عمدهای از این ادبیات را به صورت شفاهی و سینه به سینه حفظ کرده و انتقال دادهاند. حماسههای کوراغلو و ددهقورقود نیز نمادهای کهن این پهنه ادبی هستند.
جمعبندی و توضیح کامل ادبیات ترکمن
ادبیات ترکمن آینهای تمامنما از تاریخ، باورها، عرفان و زندگی کوچنشینی و حماسی قوم ترکمن است. این ادبیات که ریشههای ژرفی در سنت شفاهی، داستانهای اساطیری و اشعار آیینی دارد، در طول قرنها سینه به سینه نقل شده و با موسیقی سنتی ترکمنی و ساز دوتار عجین گشته است.
نقطه عطف تاریخی این ادبیات در قرن هجدهم میلادی و با ظهور شاعر بزرگ و بلندآوازه، مخدومقلی فراغی رقم خورد. او توانست شعر ترکمنی را از قالبهای پیچیده و دور از ذهنِ درباری و چغتایی به زبان ساده، روان و تودههای مردم نزدیک کند و مفاهیم عمیق انسانی، اجتماعی و عرفانی را در فرهنگ این قوم ماندگار سازد.
امروزه ادبیات ترکمن نه تنها شامل حماسههای کهن مثل کوراغلو است، بلکه به عنوان بخشی ارزشمند از میراث فرهنگی جهان و کشورهای منطقه نظیر ایران و ترکمنستان شناخته میشود که هویت، اصالت و پیوندهای زبانی شاخه ترکان اوغوز را به نمایش میگذارد.