معنی
در زبان و ادبیات فارسی، این واژه کنایه از داشتن غرور، تکبر و سرشار بودن از هوا و هوس است. همچنین در کاربردهای عامیانه و محاورهای به معنای مکدر شدن خاطر، رنجش، دلخوری و بیحوصلگی نیز به کار میرود.
یعنی چه
این اصطلاح ترکیبی نشاندهنده حالتی است که در آن فرد یا به دلیل تکبر و خودخواهی، سرش پر از بادِ پندار است (مانند شعر حافظ) و یا در اثر شنیدن سخنی ناگوار، دلخور شده و با حالتی عبوس و گرفته رفتار میکند.
مترادف
متضاد
هم خانواده
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «دماغ پر» به عنوان یک کنایه ۶ حرفی کاربرد دارد و معمولاً با راهنمای «مغرور» یا «رنجیدهخاطر» از طراحان پرسش میشود.
به انگلیسی
بسته به متن و معنای مدنظر، معادلهای متفاوتی در انگلیسی دارد؛ برای معنای کنایی تکبر از اصطلاحات مربوط به غرور و برای معنای محاورهای از کلمات مربوط به دلخوری استفاده میشود.
نماد چیست
در ادبیات کنایی و کهن فارسی، این اصطلاح نمادی از لبریز شدن سر از خیالات، هوا و هوس و تکبر است. در فرهنگ عامه نیز به عنوان نمادی از قهر کوتاه مدت و رنجش احساسی گذرا شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل دماغ پر
اصطلاح کنایی «دماغ پر» ریشه در معنای کهن واژه دماغ (مغز، اندیشه و غرور) دارد. در شعر کلاسیک فارسی از جمله اشعار حافظ، این ترکیب به معنای کسی است که سرش سرشار از کبر، غرور، پندارهای واهی و هوا و هوس است و مجالی برای حقیقت ندارد.
از سوی دیگر، این عبارت در ادبیات گفتاری و عامیانه امروز تغییر مسیر داده و بیشتر به معنای رنجش، دلخوری و بیحوصلگی ناشی از یک اتفاق ناخوشایند به کار میرود؛ به طوری که فرد با حالتی سنگین و عبوس، قهر خود را نشان میدهد.