یعنی چه
این واژه به فردی اشاره دارد که در برابر راهنماییها، هدایتها و دلسوزیهای دیگران مقاومت نشان میدهد و حاضر به اصلاح رفتار یا تغییر مسیر خود نیست؛ فردی لجوج که گوشش به سخن خیرخواهان بدهکار نیست.
تلفظ
تلفظ صحیح این صفت مرکب به صورت نَصيحتْناپَذير است که از دو بخش عربی و فارسی تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «پندناپذیر یا حرفنشنو»، واژه ۱۱ حرفی «نصیحت ناپذیر» قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای توصیف شخص پندناپذیر از صفاتی مانند unheeding یا incorrigible و برای موقعیتها از unadvisable استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از عبارتهای فعلی مانند «لا یقبل النصيحة» یا صفاتی نظیر «عنيد» و «مُستَبِدّ بِرَأْیِه» استفاده میشود.
در قرآن
خود این ترکیب فارسی در قرآن نیست، اما ریشه و مفهوم آن یعنی سرکشی در برابر پند پیامبران بارها ذکر شده است؛ مانند آیه ۷۹ سوره اعراف که میفرماید: «وَلَٰكِنْ لَا تُحِبُّونَ النَّاصِحِينَ» (ولی شما نصیحتکنندگان را دوست ندارید) یا واژه «عَتَوْا» به معنی سرکشی مکرر.
نماد چیست
در ادبیات و تمثیلهای کهن، «سنگ خارا» یا «آهن سرد» به دلیل مقاومت و نفوذناپذیری در برابر کوبیدن یا باران، نماد انسانهای نصیحتناپذیر هستند؛ همانطور که سعدی میگوید باران لطیف در شوره زار خس میرویاند.
جمعبندی و توضیح کامل نصیحت ناپذیر
واژه «نصیحتناپذیر» یک صفت مرکب فاعلی و ترکیبی از ریشه عربی (نُصح) و پیشوند و بن مضارع فارسی (نا + پذیر) است. این کلمه در فرهنگ لغت به معنای کسی است که گوش شنوایی برای پند و اندرز دیگران ندارد و با پافشاری بر موضع خود، راهنمایی خیرخواهان را رد میکند.
از نظر روانشناختی و اخلاقی، این صفت بازتابدهنده روحیاتی چون خودرایی، لجاجت، غرور کاذب و مقاومت منفی در برابر تغییر و رشد فردی است. در ادبیات فارسی، اشخاص پندناپذیر مایه تأسف دانسته شده و وضعیت آنها به سنگ یا شورهزاری تشبیه میشود که هیچ کلام لطیف و هدایتگری در آن نفوذ نمیکند.