یعنی چه
مبنی صفتی عربیالاصل در زبان فارسی است که به معنای بنا شده، پایهگذاری شده و استوار بر چیزی به کار میرود. در ادبیات و دستور زبان نیز به کلمهای گفته میشود که حرکت یا حرف آخر آن با تغییر نقش در جمله ثابت میماند و تغییر نمیکند. امروزه در فارسی بیشتر در ترکیب «مبنی بر...» استفاده میشود.
مترادف
واژههای هممعنی که میتوانند در جملات مختلف جایگزین این کلمه شوند شامل مواردی همچون بر پایه، بر اساس و متکی بر هستند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت مُبْنی (mubnī) تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول کلمه «مبنی» با ۴ حرف است. واژههای جایگزین احتمالی مبتنی یا استوار هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن، معادلهای متفاوتی دارد؛ در کاربرد عمومی کاربرد Based on و در ساختار گرامری کلمات ثابت از واژههای Invariable یا Indeclinable استفاده میشود.
به عربی
این واژه اساساً از ریشه سه حرفی «ب ن ی» در زبان عربی گرفته شده است و به صورت مَبنیّ به کار میرود.
نماد چیست
در زبان ادبی و متون علمی، این واژه نماد و نشاندهنده استواری بر یک پایه مشخص، اعتبار، اتکا و وجود یک ساختار منطقی یا استدلال مبتنی بر داده است.
جمعبندی و توضیح کامل مبنی
واژه «مبنی» از ریشه عربی «بناء» وارد زبان فارسی شده و در اصل به معنای ساختهشده و پایهگذاریشده است. در گفتار و نوشتار امروز، ما معمولاً این کلمه را به صورت ترکیب «مبنی بر» استفاده میکنیم که مفهوم «بر اساسِ» یا «حاکی از» را به مخاطب میرساند؛ برای مثال وقتی گفته میشود «گزارشی مبنی بر وقوع حادثه»، یعنی گزارش بر پایه و اساس وقوع آن حادثه تنظیم شده است.
علاوه بر کاربرد عمومی، این واژه یک اصطلاح تخصصی در دستور زبان (نحو) نیز به شمار میرود. در قواعد زبانی، به کلماتی که حرکت حرف آخر آنها در نقشهای مختلف جمله هیچ تغییری نمیکند، «مبنی» میگویند که دقیقاً در نقطه مقابل کلمات «معرب» قرار دارد.
در نهایت، تفاوت ظریفی میان مبنی و مبتنی وجود دارد؛ مبنی معمولاً به معنای حکایتکننده یا بنیانیافته است، در حالی که «مبتنی» بیشتر با حرف اضافه «بر» میآید و به وابستگی مستقیم یک مفهوم به مفهوم دیگر اشاره دارد. شناخت این تفاوتها به درک بهتر و دقیقتر متون رسمی و ادبی کمک شایانی میکند.