یعنی چه
طویانه در سنتهای قدیمی و محلی (بهویژه در افغانستان و بخشهایی از ایران)، به مال، پول یا هدیهای گفته میشود که خانوادهٔ داماد در زمان خواستگاری یا عقد به خانوادهٔ عروس تقدیم میکنند تا صرف مخارج جشن یا تهیه جهیزیه شود. این رسم با مهریه که حق قانونی خودِ زن است، تفاوت دارد.
تفهیم تلفظ
این کلمه به صورت طُویانه (تلفظ حرف اول با ضمه یا واو مجهول: toy-ā-ne) خوانده میشود که از ریشه ترکی «طوی» به معنای جشن گرفته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژهٔ طویانه به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «شیربها در اصطلاح محلی»، «باشلوق» یا «هدیه و مخارج عروسی» به کار میرود و دقیقاً ۶ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Bride price دقیقترین معادل برای طویانه است، چرا که به وجه پرداختی داماد به خانواده عروس اشاره دارد. کلمه Dowry نیز در معنای عامتر هدایای ازدواج استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق و هممعنی این واژه در زبان و گویشهای مختلف فارسی شامل شیربها، باشلوق، گله، شادیانه و هدیه عروسی است.
نماد چیست
طویانه در بستر مردمشناسی نماد همبستگی میان دو خانواده، پایبندی به رسوم اشتراکی طایفهای و نوعی جبران اقتصادی برای هزینههای سنگین جشن عروسی و تهیه لوازم اولیه زندگی توسط خانواده عروس است.
جمعبندی و توضیح کامل طویانه
واژه «طویانه» یک اصطلاح ترکیبی فرهنگی است که از ریشه ترکی «طوی» (به معنی جشن، سور و عروسی) و پسوند اسمساز فارسی «انه» شکل گرفته است. این واژه در لغت به معنای هدیه یا هزینه مربوط به جشن عروسی است و در فرهنگ عامه به پولی اشاره دارد که داماد به خانواده عروس میدهد تا کمکی برای مخارج ازدواج باشد.
این سنت اگرچه در قوانین مدرن جایگاهی ندارد و با «مهریه» شرعی متفاوت است، اما هنوز هم در برخی مناطق جغرافیایی سنتی و بومی نظیر افغانستان و نواحی عشایری ایران با نامهای دیگری چون شیربها یا باشلوق رواج دارد. در متون کهن فارسی نیز طویکردن به معنای جشن گرفتن و سور دادن آمده است.