یعنی چه
این عبارت یک اسم خاص متعلق به یکی از بزرگان، عارفان و سادات معروف خاندان «باعلوی» در منطقهٔ حضرموت یمن به نام محمد بن علی (۷۰۵–۷۶۵ ق) است. لقب «مولی الدویله» در اصطلاح محلی به معنی صاحب، آقا یا ساکنِ دهکده یا شهر کهن است که به محل سکونت وی (روستای یبحر) اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این نام و لقب به صورت «مُحَمَّدْ بِنْ عَلِیْ مَوْلَی الدُّوَیْلَه» (Mohammad bin Ali Mawla al-Duwaylah) است که در آن الدویله با ضمه دال و فتح واو و یاء مشدد تلفظ میشود.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، این عبارت دقیقاً به عنوان یک اسم خاص ۲۰ حرفی شناخته میشود و در صورت پرسش درباره لقب او، پاسخ «مولی الدویله» با ۱۲ حرف خواهد بود.
به انگلیسی
نگارش استاندارد این اسم خاص در زبان انگلیسی بر اساس آوانگاری عربی صورت میگیرد.
به عربی
این عبارت اصالتاً یک نام ترکیبی عربی و حجازی/یمنی است که در متون تاریخ اسلام و تراجم صوفیه به همین صورت ثبت شده است.
به فارسی
برگردان معنایی این اسم خاص به فارسی برابر است با «محمد پسر علی، سرورِ آبادیِ دیرین». از نظر لغوی اجزای آن شامل محمد (ستوده)، علی (بلندمرتبه)، مولی (آقا/ساکن) و دویله (دولت کوچک یا ساختار قدیمی) است.
نماد چیست
این نام به عنوان یک اسم خاص تاریخی، نماد مذهب یا شیء خاصی نیست؛ اما در تاریخ تصوف و تشیع شبهجزیره عربستان، نماد زهد، وفاداری به سنن سادات علوی و نیای بزرگ شاخهای از سادات حضرموت به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل محمد بن علی مولی الدویله
عبارت «محمد بن علی مولی الدویله» یک واژه لغوی عمومی در زبان فارسی نیست، بلکه یک اسم خاص ترکیبی (شامل نام، نسب و لقب) متعلق به یکی از عارفان، صوفیان و بزرگان سادات خاندان «باعلوی» در منطقه حضرموت یمن است که در قرن هشتم هجری (بین سالهای ۷۰۵ تا ۷۶۵ قمری) میزیسته است.
لقب «مولی الدویله» در اصطلاح محلی و گویش عربی آن منطقه به معنای «صاحب یا ساکن آبادی کهن» است و به دلیل سکونت این شخص در روستای قدیمی «یبحُر» به او داده شده است. ریشههای این عبارت همگی عربی بوده و شامل کلمات حمد، علی، ولایت و دولت است.
این عبارت در زبان فارسی بیشتر در متون تاریخی، شجرهنامههای انساب و جداول کلمات متقاطع کاربرد دارد و کل ترکیب آن دقیقاً دارای ۲۰ حرف است که به عنوان یک مدخل خاص رجالی شناخته میشود.