یعنی چه
این واژه صفت است برای کسی که در گفتار و رفتار خود، از کار زشت یا بیپروایی اخلاقی پرهیز میکند و دارای عفت رفتاری و شرم مثبت است.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت ترکیبی از پیشوند صفتساز «با» و واژهٔ «حیا» (bā hayā) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمهٔ پنج حرفی «با حیا» یا معادلهای آن مانند «عفیف» و «محجوب» کاربرد دارند.
به انگلیسی
رایجترین معادلها در زبان انگلیسی برای توصیف این ویژگی اخلاقی هستند.
به عربی
واژههایی هستند که در زبان عربی برای بیان مفهوم حیا و پاکدامنی به کار میروند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات شرقی، حیا با نمادهایی چون حجاب، مروارید درون صدف، و در طبیعت با گیاه حسّاس (قهر و آشتی) که خود را جمع میکند، شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل با حیا
واژهٔ «با حیا» از ترکیب پیشوند صفتساز فارسی «با» و واژهٔ عربی «حیاء» (از ریشه ح-ی-ی) ساخته شده است. این اصطلاح نشاندهنده یک فضیلت اخلاقی برجسته است که فرد را از انجام اعمال ناپسند، زشت و بیپرواییهای اجتماعی بازمیدارد و مایه وقار و احترام در جامعه میشود.
در فرهنگ اسلامی و ایرانی، حیا جایگاه ویژهای دارد؛ به طوری که مفهوم آن (مانند تعبیر راه رفتن با استحیا در آیه ۲۵ سوره قصص) به عنوان نماد نجابت و عفت شناخته میشود. این صفت نه به معنای کمرویی منفی، بلکه به معنای خودمهارگری هوشمندانه و اصالت رفتاری است.