یعنی چه
کفران نعمت در اصطلاح به معنای پوشاندن، کتمان کردن و نادیده گرفتن نیکیها و بخششهای الهی یا مادی است. این رفتار زمانی رخ میدهد که فرد بدون توجه به ارزش و منبع نعمت، از آن به شکل نادرست استفاده کند یا زبان به ناشکری بگشاید.
تلفظ
واژهٔ اول با ضمهٔ کاف و سکون فاء (کُفْران) و واژهٔ دوم با کسرهٔ نون و سکون عین (نِعْمَت) تلفظ میشود و در حالت ترکیبی، مضاف و مضافالیه تشکیل میدهند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «کفران نعمت» به عنوان پاسخ ۹ حرفی برای طراحان کاربرد دارد. همچنین کلمات کوتاهتری مثل ناسپاسی و ناشکری نیز به عنوان پاسخهای جایگزین مطرح میشوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم کفران نعمت و حقناشناسی، عمدتاً از واژگان ingratitude و thanklessness استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب اصالتاً عربی است و در متون فقهی، اخلاقی و روایی عربی دقیقاً به همین صورت برای اشاره به رذیلهٔ اخلاقیِ مقابلِ شکر استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج این ترکیب در زبان فارسی عبارتند از ناسپاسی، ناشکری، حقپوشی، نمکنشناسی و احسانفراموشی. در فرهنگ عامه نیز تمثیل «نمک خوردن و نمکدان شکستن» برای این مفهوم به کار میرود.
در قرآن
مفهوم کفران نعمت در قرآن کریم بارها مورد نکوهش قرار گرفته است؛ از جمله در آیه ۷ سوره ابراهیم که میفرماید: «...وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ» (و اگر کافر شدید/کفران کردید، قطعاً عذاب من سخت است). همچنین در آیه ۱۱۲ سوره نحل، ابتلا به فقر و ترس عقوبتِ کفران نعمتهای الهی شمرده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل کفران نعمت
عبارت «کفران نعمت» یک ترکیب مضاف و مضافالیه با ریشه عربی است که وارد زبان فارسی شده و در لغت به معنای پوشاندن و نادیده گرفتن بخششها، آسایش و مواهب است. در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، این اصطلاح به عنوان یک ضد ارزش و رذیله اخلاقیِ بزرگ شناخته میشود که نقطه مقابلِ شکرگزاری و سپاسداری قرار دارد.
بر اساس آموزههای اخلاقی و آیات قرآن کریم، کفران نعمت نه تنها مایه دوری از برکت و زوال مواهب موجود میشود، بلکه عذاب و پیامدهای ناگواری همچون فقر و اضطراب را در پی دارد. در فرهنگ عامیانه و ضربالمثلهای فارسی، رفتارهایی مانند نمکنشناسی و آسیب زدن به ولینعمت، مصادیق بارز این مفهوم قلمداد میشوند.