یعنی چه
این عبارت ترکیبی مستقل در لغتنامه نیست، بلکه خطای حسی یا همنشینی کلمات در مصرع معروف حافظ شیرازی است: «درد ما را نیست درمان، الغیاث». در واقع شاعر میگوید درد ما درمانی ندارد، پس ای فریادرس به فریادمان برس.
تلفظ
واژه اول یک کلمه اصیل فارسی و واژه دوم یک عبارت استغاثه عربی همراه با الف و لام مفتوح است که سر هم خوانده میشوند.
در جدول
در مسابقات حل جدول، این عبارت دقیقاً به عنوان یک مدخل ۱۱ حرفی شناخته میشود.
به انگلیسی
برای این ترکیب معادل واحدی وجود ندارد؛ بخش فارسی با واژههای مربوط به مداوا و بخش عربی با عبارات استمداد ترجمه میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی سره یا نزدیک به این مفهوم ترکیبی شامل واژههایی چون دادخواهی، چارهجویی، مددخواهی، پناهجویی و فریادرسی در اوج بیپناهی است.
در قرآن
خود ترکیب «درمان الغیاث» در قرآن نیست؛ اما مفهوم معادل درمان (شفاء) ۴ بار و ریشه الغیاث (استغاثه) در آیاتی مانند آیه ۹ سوره انفال («إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ») به معنی فریادخواهی از خدا آمده است.
نماد چیست
در ادبیات غنایی و عرفانی فارسی، این تعبیر نماد بیپناهی انسان، نیاز به پیر و مرشد یا لطف الهی در لحظات بحرانی و استیصال کامل است.
جمعبندی و توضیح کامل درمان الغیاث
عبارت «درمان الغیاث» یک واژه یا اصطلاح مستقل و واحد در واژهنامههای اصیل زبان فارسی بهشمار نمیرود. این اصطلاح در واقع از یک اشتباه رایج یا همنشینی متوالی کلمات در شعر مشهور خواجه شمسالدین حافظ شیرازی برداشت شده است، آنجا که میفرماید: «دردِ ما را نیست درمان، اَلغیاث / هجرِ ما را نیست پایان، اَلغیاث». در این بیت، «درمان» و «الغیاث» به هم مضاف نشدهاند، بلکه پس از کلمه درمان یک وقفه (ویرگول) وجود دارد.
از نظر ریشهشناسی، این عبارت ترکیبی از دو زبان مختلف است؛ «درمان» واژهای با ریشه اصیل پهلوی و ایرانی است که به معنای دارو، مداوا و چاره بهکار میرود، در حالی که «الغیاث» کلمهای عربی از ریشه (غ-و-ث) بوده و به عنوان اصطلاحی برای استغاثه، دادخواهی و صدا زدن فریادرس کاربرد دارد. ترکیب معنوی حاصل از آنها فریاد فغان از دردی است که چارهای برای آن متصور نیست.
در فرهنگ عامه و مسابقات طراحی جدول، این عبارت به عنوان یک ترکیب خاص ۱۱ حرفی مورد توجه قرار گرفته است. بررسی ریشههای آن در متون دینی نیز نشان میدهد که اگرچه خود لفظ در قرآن وجود ندارد، اما مفهوم شفاء و فعل استغاثه بارها برای پناه بردن به پروردگار در سختیها نازل شده است.