یعنی چه
این عبارت یک ترکیب عطفی در زبان فارسی است. «قحط» به معنی خشکسالی، نایابی و کمبود شدید مایحتاج و «غلا» به معنی گرانی و افزایش چشمگیر قیمت کالاها (بهویژه غله و خوراک) است. در مجموع، این اصطلاح برای توصیف شرایط بحرانی معیشتی، تنگسالی و فقر مطلق ناشی از عوامل طبیعی یا اقتصادی به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «قَحْط وَ غَلا» (با فتح قاف و سکون حاء در کلمه اول، و فتح غین در کلمه دوم) است. واژه غلا در اصلِ عربی به صورت غلاء (با همزه پایانی) بوده که در فارسی همزه آن ساقط شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این پرسش در صورت درخواست عبارت کامل، «قحط و غلا» با ۷ حرف است. همچنین کلماتی مانند تنگسالی، خشکسالی و جدب نیز ممکن است به عنوان پاسخهای جایگزین مد نظر باشند.
به انگلیسی
برای انتقال دقیق این مفهوم در زبان انگلیسی از ترکیبهایی استفاده میشود که همزمان نشاندهنده کمبود غذا (Famine/Scarcity) و بالا رفتن قیمتها (Dearness/High prices) باشند.
به عربی
از آنجا که هر دو واژه ریشه عربی دارند، در زبان عربی نیز همین ترکیب عطف به صورت «القحط والغلاء» با ساختاری مشابه برای اشاره به این بحران اقتصادی و طبیعی استفاده میشود.
در قرآن
ترکیب عطفی «قحط و غلا» به صورت یکجا در قرآن کریم ذکر نشده است. ریشه واژه قحط در قرآن وجود ندارد، اما مفاهیم هممعنی آن مانند «جُوع» (گرسنگی) و «سِنین» (سالهای تنگی و خشکسالی قوم فرعون) آمده است. همچنین ریشه غلو در قرآن به معنی زیادهروی در دین به کار رفته و به معنی گرانی کالا استفاده نشده است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی و فرهنگ عامه، قحط و غلا نماد عذاب، بلا، نیستی، فروپاشی معیشت جامعه و آزمونهای سخت الهی است. شاعران و مورخان از این اصطلاح برای توصیف سیاهترین دورانهای تاریخی یک سرزمین که در آن نان نایاب و جان بیارزش میشده، استفاده کردهاند.
جمعبندی و توضیح کامل قحط و غلا
عبارت «قحط و غلا» یک اصطلاح ترکیبی و کنایی با ریشه عربی است که از دیرباز در زبان فارسی برای توصیف اوج بحرانهای اقتصادی و معیشتی به کار میرفته است. این ترکیب از دو جزء مکمل تشکیل شده است؛ «قحط» که به جنبه طبیعی بحران یعنی خشکسالی، بیپایانی باران و نایاب شدن مواد غذایی اشاره دارد و «غلا» که به جنبه اقتصادی آن یعنی بالا رفتن سرسامآور قیمتها و عدم توانایی مردم در خرید مایحتاج اولیه میپردازد.
در فرهنگ و ادبیات ایران، این واژه یادآور روزگاران سختی است که بر اثر جنگ، جهل یا بلایای طبیعی، توازن جامعه به هم میخورده و فقر مطلق حاکم میشده است. بررسی این واژه نشان میدهد که چگونه مفاهیم طبیعی و اقتصادی در هم تنیدهاند تا نمادی از تنگی معیشت و روزگار سخت را در ذهن مخاطب بازسازی کنند.