یعنی چه
بحر قلزم یک ترکیب جغرافیایی و ادبی کهن است که به دریای سرخ (بحر احمر) امروزی اشاره دارد؛ پهنه آبی باریکی که قاره آفریقا را از شبهجزیره عربستان جدا میکند. در ادبیات کلاسیک، این عبارت مجازاً به معنای دریای بسیار بزرگ، ژرف و بیکران نیز به کار رفته است.
تلفظ
واژه «بحر» با فتح باء و سکون حاء (بَحْر) به معنای دریا، و کلمه «قلزم» با ضم قاف و سکون لام و ضم زاء (قُلْزُم) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ عبارت «نام قدیمی دریای سرخ» یا «بحر قلزم»، خود کلمه «بحر قلزم» (با ۷ حرف) یا معادلهای آن نظیر «بحر احمر» و «دریای سرخ» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل استاندارد و جغرافیایی آن Red Sea است، اما در متون تاریخی و ترجمه منابع کهن از اصطلاح Sea of Qulzum نیز استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی امروزی به این پهنه آبی «البحر الأحمر» میگویند، اما در متون جغرافیا و تاریخ اسلامی با نام اصل خود یعنی «بحر القلزم» شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی مستقیم این واژه جغرافیایی «دریای سرخ» و در برخی متون کهن «دریای حجاز» یا «یم» است.
در قرآن
ترکیب اصطلاحی «بحر قلزم» به این نام صریح در قرآن نیامده است. با این حال، بر اساس تفاسیر و روایات تاریخی، این دریا همان پهنه آبی است که در داستان حضرت موسی (ع) با واژههای «البحر» (دریا) و «الیم» از آن یاد شده است؛ جایی که به اذن الهی شکافته شد تا بنیاسرائیل عبور کنند و فرعونیان در آن غرق شدند.
نماد چیست
در ادبیات و شعر کلاسیک فارسی، بحر قلزم نماد وسعت، ژرفا و مظهر بخشندگی و سخاوت بیحدومرز است. از سوی دیگر، به دلیل واقعه تاریخی غرق شدن لشکر فرعون، این دریا در ادبیات کنایی گاهی نماد طوفانهای سهمگین، بلعیدن، نابودی مستکبران و قهر الهی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بحر قلزم
«بحر قلزم» یکی از نامهای جغرافیاییِ برجسته و باستانی در تاریخ و ادبیات شرق است که امروزه آن را با نام «دریای سرخ» یا «بحر احمر» میشناسیم. بخش دوم این نام یعنی «قلزم»، در اصل برگرفته از نام شهر و بندری باستانی در مصر (نزدیک به محل کنونی کانال سوئز) بوده که به دلیل موقعیت راهبردیاش، تمام این پهنه آبی به نام آن خوانده میشده است. لغتشناسان کهن گاهی این واژه را با ریشه عربی به معنای «فرو بلعیدن» همراستا دانستهاند که با ویژگیهای طوفانی این دریا تناسب دارد.
این واژه اگرچه به صورت مستقیم در متن قرآن ذکر نشده، اما تجلیگاه یکی از بزرگترین معجزات تاریخ انبیا، یعنی شکافته شدن دریا برای نجات بنیاسرائیل و غرق شدن فرعونیان است. همین پیشینه مذهبی و جغرافیا سبب شده تا در دیوان شاعران بزرگ پارسیگوی، بحر قلزم جایگاهی نمادین پیدا کند؛ جایگاهی که همزمان مظهر بخشندگی و عظمت بیکران، و آیینه طوفان، بلعیدن و قهرِ نابودکننده متمردان است.