یعنی چه
واژهٔ «وذنون» در واقع ترکیب حرف عطف «وَ» با عبارت «ذَا النُّونِ» (وَذَا النُّونِ) است. کلمهٔ «ذا» به معنی صاحب و «نون» به معنی ماهی بزرگ یا نهنگ است که در کل به معنای «و صاحب ماهی» یا «و همدم ماهی» به کار میرود و اشاره به ماجرای بلعیده شدن حضرت یونس (ع) توسط ماهی دارد.
تلفظ
این واژه در اصلِ قرآنی خود به صورت «وَ ذَا النُّونِ» (با فتح واو و ذال و تشدید نون) تلفظ میشود، اما در سرگرمیها و جداول به صورت پیوسته و عامیانه «وذنون» خوانده میشود.
در جدول
در مسابقات جدول کلمات متقاطع، عبارت «وذنون» به عنوان یک پاسخ ۵ حرفی برای راهنماهایی مثل «و صاحب ماهی در قرآن» یا «لقب حضرت یونس با حرف عطف» کاربرد دارد.
به عربی
در زبان عربی این تعبیر دقیقاً در متن قرآن کریم برای توصیف حضرت یونس (ع) به کار رفته است که مدتی را در شکم ماهی بزرگ سپری کرد.
به فارسی
برگردان دقیق و روان این عبارت به زبان فارسی «و صاحبِ ماهی» یا «و یونسِ ماهینشین» است که اشاره به سرگذشت این پیامبر الهی دارد.
در قرآن
این عبارت دقیقاً یکبار در آیه ۸۷ سوره مبارکه انبیاء آمده است: «وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا...» (و ذوالنون را یاد کن آنگاه که خشمگین رفت). این آیه منشأ و آغازگر دعای معروف «ذکر یونسیه» برای رهایی از غم و اندوه است.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و ادبیات عرفانی، این واژه و سرگذشت مربوط به آن، نماد امیدواری در اوج تاریکی، توبه و بازگشت خالصانه به سوی خداوند، و نجات معجزهآسا از بنبستهای سخت زندگی به برکت ذکر الهی است.
جمعبندی و توضیح کامل وذنون
کلمهٔ «وذنون» یک واژهٔ مستقل اصیل در زبان فارسی نیست، بلکه صورت سرهمشده و جدولیِ عبارت قرآنی «وَ ذَا النُّونِ» است. این تعبیر در زبان عربی از سه جزء «وَ» (حرف عطف)، «ذَا» (صاحب) و «النُّون» (ماهی بزرگ یا نهنگ) تشکیل شده و در مجموع به معنای «و صاحب ماهی» است.
این عبارت در ادبیات مذهبی و قرآنی مستقیماً به حضرت یونس (ع) اشاره دارد که به خاطر ترک اولی، مدتی در شکم ماهی محبوس شد و با استغفار نجات یافت. به همین دلیل در طراحان جدول از این کلمهٔ ۵ حرفی به عنوان یک کلیدواژهٔ مذهبی استفاده میکنند.
در فرهنگ و عرفان اسلامی، یادآوری این واژه همواره تداعیکننده ذکر یونسیه، توبه در تاریکی، امید به رحمت الهی در بدترین شرایط و رهایی خالصانه از غم و اندوههای بزرگ است.