یعنی چه
واژه «بساطات» در واقع ساختار جمع مؤنث سالم عربی است و دو وجهه معنایی دارد: اگر جمعِ «بِساط» باشد به معنی فرشها و گستردنیها است، و اگر جمعِ «بَسَاطة» (بساطت) باشد به معنی سادگیها، بیپیرایگیها یا حالت مفرد و غیرمرکب بودن در فلسفه است.
تلفظ
این واژه با توجه به معنای مدنظر به دو صورت تلفظ میشود: بَساطات (بَساطَتها / سادگیها) و بِساطات (بِساطها / فرشها و گستردنیها).
در جدول
این کلمه در جدولهای متقاطع به عنوان نشانه جمع برای واژههای بساط یا بساطت به کار میرود و دقیقاً ۶ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به ریشه انتخابی، در انگلیسی برای مفهوم گستردنیها از کلمات مربوط به فرش و برای مفهوم فلسفی از واژههای مربوط به سادگی استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و از ماده «ب س ط» است. در گویشهای معاصر عربی (بهویژه شمال آفریقا و الجزایر) به نوعی تشکچه و لحاف دستدوز سنتی عروس نیز «البساطات» میگویند.
به ترکی
در زبان ترکی برای معادلسازی این واژه از کلماتی که مفاهیم فرش یا سادگی را در حالت جمع افاده میکنند، استفاده میشود.
در قرآن
خود واژه «بساطات» در متن قرآن وجود ندارد؛ اما شکل مفرد آن یعنی «بساط» در سوره نوح آیه ۱۹ آمده است: «وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ بِسَاطًا» (و خدا زمین را برای شما فرشی گسترده قرار داد). همچنین ریشه «بسط» در عباراتی نظیر «بسط الرزق» بارها به کار رفته است.
نماد چیست
در متون عرفانی و فلسفی، بساطت و بساطات به عنوان نمادی از دوری از ترکیب و کثرت، رسیدن به وحدت مطلق، خلوص و سادگی وجودی شناخته میشود. در معنای ظاهری نیز نمادی از گستردگی و آغوش باز است.
جمعبندی و توضیح کامل بساطات
واژه «بساطات» در ادبیات کلاسیک و گفتار امروز زبان فارسی کاربرد مستقل و رایجی ندارد. این کلمه در واقع یک ساختار جمع مؤنث سالم عربی از ریشه «ب س ط» است که میتواند به دو مفهوم کاملاً متفاوت اشاره داشته باشد؛ نخست به معنی فرشها و گستردنیها (جمع بِساط) و دوم به معنی سادگیها و غیرمرکب بودن (جمع بَسَاطة یا همان بساطت در اصطلاح فلسفی).
در کاربردهای معاصر و بومی، این واژه در فرهنگ شمال آفریقا بهویژه کشور الجزایر بسیار زنده است و به تشکچهها و لحافهای سنتی و رنگارنگ دستدوز جهیزیه عروس اطلاق میشود. در قرآن کریم نیز اگرچه خود کلمه به صورت جمع نیامده، اما شکل مفرد آن یعنی «بساط» برای توصیف گستردگی زمین به کار رفته است.