یعنی چه
مصطکی صمغ یا رزینی طبیعی، زردرنگ، شفاف و بسیار معطر است که در اثر ایجاد شکاف بر تنه و شاخههای درختچهای از خانواده پسته (Pistacia lentiscus) به دست میآید. این صمغ در مجاورت هوا به شکل قطرات کوچک، سفت و شبیه به اشک منجمد میشود و از گذشتههای دور در طب سنتی، داروسازی، عطرسازی و صنایع غذایی (مانند تولید شیرینی و آدامس) کاربرد فراوانی داشته است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت مُصطَکی (با ضمه روی میم و فتحه روی طاء) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که صمغ معطر رومی یا صمغ درختچه پسته را با تعداد حروف مشخص (غالباً ۵ حرف) طلب میکنند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این صمغ گیاهی از واژه Mastic استفاده میشود که ریشه در واژگان باستانی دارد.
به عربی
این کلمه در واقع معرب شده از یونانی است و در متون طب سنتی عربی به صورت المصطکی یا مستکه ثبت شده است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی به این ماده داملا ساکزی (به معنی سقز قطرهای یا اشک) میگویند که در تهیه دسرها و بستنیهای سنتی ترکی کاربرد وسیعی دارد.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و طب سنتی، مصطکی به دلیل عطر بینظیرش نماد پاکیزگی دهان و خوشبوکنندگی نفس است. همچنین در ادبیات سنتی، به علت خروج قطرات شفاف صمغ از تنه درخت، گاهی به اشک چشم تشبیه شده و در تجارت تاریخی به آن اشک خیوس نیز میگفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل مصطکی
مصطکی واژهای با ریشه یونانی باستان (ماستیخه به معنای جویدن) است که از طریق زبان عربی وارد زبان فارسی شده است. این کلمه به صمغ رزینی و بسیار معطر درختچهای خاص از خانواده پسته اشاره دارد که در جزیره خیوس یونان و مناطق مدیترانهای میروید. به دلیل شکل ظاهری قطرات خشکشده آن، در تجارت و ادبیات قدیمی به اشک یا صمغ رومی نیز شهرت یافته است.
این ماده از گذشتههای دور جایگاه ویژهای در طب سنتی اسلامی و ایرانی داشته و به عنوان مقوی معده، هضمکننده غذا و خوشبوکننده دهان تجویز میشده است. امروزه نیز علاوه بر مصارف درمانی و ساخت دارو، در صنایع غذایی برای معطر کردن آدامس، نوشیدنیها، بستنیهای سنتی مدیترانهای و انواع شیرینی کاربرد دارد.