یعنی چه
واژه مُتَماوِت در اصل به کسی گفته میشود که خود را مرده یا در حال مرگ نشان میدهد در حالی که زنده و سالم است. در مفهوم مجازی و کاربردی، این کلمه برای توصیف فردی به کار میرود که از روی مصلحت، حیلهگری یا ریاکاری، خود را بیحال، ضعیف، ناتوان یا مفرطاً زاهد و خاشع جلوه میدهد تا جلب توجه یا کسب ترحم کند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مُتَماوِت (motamāvet) است که بر وزن مُتَفاعِل از باب تفاعل ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ ۶ حرفی برای راهنماهایی مثل «خود را به مردن زننده»، «مردهنما» یا «کسی که خود را به موشمردگی میزند» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم عینی آن از اصطلاحات مربوط به تظاهر به مرگ و برای مفهوم کنایی آن از واژگان مربوط به زهد ریایی استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و در متون عربی به معنای متظاهر به مرگ یا کسی که از روی نفاق خود را در عبادت ضعیف و نحیف نشان میدهد، به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی عبارات و اصطلاحاتی مانند «موشمردگی»، «خود را به مردن زدن»، «ریاکار» و «ضعیفنما» نزدیکترین معادلهای معنایی برای این واژه عربی هستند.
نماد چیست
متماوت در تحلیل رفتاری و ادبی، نماد بارز مکر، تظاهر به ناتوانی برای فریب دیگران (موشمردگی) و همچنین نفاق در عبادات و زهدنمایی دروغین به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل متماوت
واژه مُتَماوِت از ریشه عربی «م و ت» (موت به معنی مرگ) مشتق شده و اسم فاعل از باب تفاعل است. خصوصیت اصلی باب تفاعل در این واژه، نشان دادنِ تظاهر به یک ویژگی است؛ بنابراین متماوت به معنای کسی است که آگاهانه ادای مردگان را در میآورد یا خود را به موشمردگی میزند.
این کلمه علاوه بر معنای مادی و عینی خود، در متون اخلاقی و عرفانی دارای یک معنای کنایی عمیق است؛ به طوری که به عابدان و زاهدانی اطلاق میشود که برای جلب نظر مردم و مقدسمآبی، خود را بیمار، بیرمق، لاغر و در آستانه مرگ نشان میدهند تا دیگران آنها را اهل ریاضت و خداترس بپندارند.
در مجموع، این واژه در ادبیات فارسی کاربردی کنایی و سرزنشآمیز دارد و برخلاف کلماتی مثل تمارض (که تظاهر به بیماری است)، مستقیماً به تظاهر به مرگ یا سستی مطلق اشاره میکند و در بازیهای فکری و جدول کلمات نیز به عنوان یک لغت شش حرفی با مفهوم مردهنما شناخته میشود.