معنی
«چنان» قید یا ضمیر اشاره در زبان فارسی است که برای اشاره به دور یا نشان دادن شدت، عظمت، کیفیت و مرتبه چیزی به کار میرود و به معنای آنطور، آنگونه و مثل آن است.
یعنی چه
این واژه مفهوم «به آن شکل» یا «به آن مرتبه و درجه» را میرساند. وقتی گفته میشود واقعهای چنان رخ داد، یعنی وضعیت به آن صورتی که مد نظر است تغییر کرده یا به آن درجه از شدت رسیده است.
مترادف
واژههایی مانند آنگونه، آنطور، آنسان و بدانگونه نزدیکترین کلمات هممعنی به این واژه در زبان فارسی هستند.
متضاد
کلمات کنایه و اشاره به نزدیک مانند چنین، اینطور و اینسان، متضادهای مستقیم این واژه در کاربردهای مختلف محسوب میشوند.
هم خانواده
این واژه از نظر اشتقاقی ساده است اما در ساختارهای ترکیبی گوناگونی مانند چنانکه و چنانچه به کار میرود و با کلماتی مثل چون و چگونه همگروه است.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه به صورت «چُنان» (Cho-naan) است که در آن حرف اول (چ) دارای حرکت ضمه (ـُ) میباشد.
جمعبندی و توضیح کامل چنان
واژه «چنان» یکی از کلمات پرکاربرد، کهن و اصیل در زبان فارسی است که در ریشهشناسی تاریخی از ترکیب دو بخش «چو» (در زبان فارسی میانه به معنی مانند و مثل) و «آن» (ضمیر اشاره به دور) ساخته شده است و در مجموع مفهوم «مانند آن» یا «به آن سان» را به مخاطب منتقل میکند. این واژه در دستور زبان نقش قید یا صفت اشاره را دارد و برای بیان کیفیت، حالت یا شدت یک موضوع به کار میرود.
در ادبیات کلاسیک فارسی و سبکهای شعر کهن، از کلمه چنان برای تشبیه، تأکید شدید و ایجاد تصاویر بلاغی یا اغراقهای معنایی استفاده فراوانی شده است. همچنین در ترجمههای فارسی قرآن کریم، این واژه و ترکیبات آن نظیر «چنانکه» به عنوان معادل دقیق کلمات عربی مانند «کذلک» و «کما» برای تبیین و روشنسازی مفاهیم به کار رفته است.