یعنی چه
عبارت «با نخوت» در زبان فارسی به حالت یا رفتاری اشاره دارد که همراه با تکبر، غرور، خودبزرگبینی و احساس برتری نسبت به دیگران باشد. واژهٔ نخوت خود به معنای عُجب و خودخواهی افراطی است.
تلفظ
این واژه در اصل به فتح نون (نَخْوَد/نَخْوَت) تلفظ میشود، هرچند که در زبان عامیانه و روزمره، بسیاری از افراد آن را به کسر نون (نِخوت) تلفظ میکنند.
در جدول
در سوالات جدول کلمات متقاطع، عبارت «با نخوت» به عنوان راهنما آمده و پاسخ دقیق آن خود کلمه با ۶ حرف است. کلماتی مثل متکبر و مغرور نیز از جایگزینهای آن هستند.
به انگلیسی
برای برگردان این عبارت به زبان انگلیسی، از قیدهایی که نشاندهنده رفتار متکبرانه هستند مانند Arrogantly یا Haughtily استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای خالصتر و پرکاربرد فارسی برای این عبارت شامل واژههایی چون مغرورانه، خودپسندانه و سرکشانه است که رفتار فرد خودبین را توصیف میکند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، پلنگ به دلیل غرور بیش از حدش (مانند جهش به سمت ماه) نماد صریح تکبر، عُجب و نخوت شناخته میشود؛ چنانکه شاعران در اشعار خود نخوت را به رفتار پلنگ تشبیه کردهاند.
جمعبندی و توضیح کامل با نخوت
عبارت «با نخوت» توصیفکننده نوعی رفتار اخلاقی منفی است که در آن فرد با دیدی بالا به پایین، خود را برتر از دیگران میپندارد. ریشه این واژه از «نَخْوَة» عربی به معنای عزت نفس افراطی و فخرفروشی گرفته شده و در ادبیات فارسی کاربرد گستردهای در نکوهش مغروران دارد.
اگرچه خود کلمه «نخوت» به صورت مستقیم در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفاهیم مترادف آن مانند استکبار، حَمیّه (تعصب و نخوت جاهلی) و عِزّه بارها مورد ملامت قرار گرفتهاند. در متون کهن و اخلاقی، این صفت مایه سقوط ارزش انسانی دانسته شده است.
در حوزه نمادشناسی فرهنگی، این حالت معمولاً با تصویر پلنگ که حیوانی مغرور و سرکش است پیوند میخورد. نقطه مقابل این واژه، مفاهیم ارزشمندی چون تواضع، فروتنی، خشوع و افتادگی هستند که در فرهنگ ایرانی و اسلامی ستایش میشوند.