یعنی چه
معاتبت در لغت به معنی عتاب کردن به یکدیگر و روبرو کردن کسی با خطایش از روی گلهگزاری است. این واژه در متون کلاسیک و ادبی به نوعی ملامت نرم و دلسوزانه اشاره دارد که هدف آن تخریب نیست، بلکه اصلاح رابطه یا رفتار شخص مقابل است.
تلفظ
این واژه به صورت مُعاتَبَت (mo'ātabat) تلفظ میشود و مصدر باب مفاعله در زبان عربی است که در فارسی با تاء کشیده به کار میرود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه ۶ حرفی «معاتبت» یا معادلهای ۴ تا ۵ حرفی آن مانند عتاب و ملامت به عنوان پاسخ طراحان جدول شناخته میشوند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم معاتبت در انگلیسی از واژههایی استفاده میشود که بار ملامت نرم یا تذکر مصلحانه را به همراه دارند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و از ریشه (ع ت ب) است و در زبان مبدأ نیز برای بیان گلهمندیهای عاطفی استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و جایگزینهای دقیق فارسی این واژه شامل سرزنش، ملامت، گلهمندی، نکوهش و تشر زدنِ دلسوزانه است.
جمعبندی و توضیح کامل معاتبت
واژه مُعاتبت از ریشه عربی «ع ت ب» مشتق شده و در ادبیات فارسی به معنای سرزنش و ملامتی است که از روی دوستی و گلهمندی شکل میگیرد. این مفهوم با تنبیه یا توبیخ سخت تفاوت دارد و بیشتر نمایانگر روابط عاطفی نزدیکی است که در آن افراد خطای یکدیگر را با لحنی ملایم به رخ میکشند تا رابطه آسیب نبیند.
در متون کهن و اشعار کلاسیک، معاتبت به عنوان یک رفتار اصلاحگرانه و حتی نشانهای از اهمیت داشتن فرد مقابل تلقی میشود؛ چرا که عتاب نکردن نشانه بیاعتنایی کامل است. اگرچه خود این مصدر به صورت مستقیم در قرآن نیامده، اما همخانوادههای آن در معنای فرصت دوباره برای رفع گلایه به کار رفتهاند.