یعنی چه
این ترکیب یک اصطلاح کهن و کنایی در ادبیات فارسی است که از بازی چوگان (انداختن گوی در میدان برای شروع بازی) ریشه گرفته است. در مفهوم استعاری، به معنای شروع کردن جنگ و ستیز، مبارز طلبیدن و دست به گریبان شدن با چالشهاست.
در جدول
پاسخ مد نظر برای این اصطلاح در جدولهای کلمات متقاطع، خود عبارت «گوی در افکندن» با ۱۱ حرف یا کنایههای آن مانند «مبارز طلبیدن» است.
به انگلیسی
دقیقترین معادل اصطلاحی در زبان انگلیسی که همان مفهوم کناییِ به مبارزه طلبیدن را میرساند «To throw down the gauntlet» است. همچنین از فعل «To challenge» نیز به عنوان معادل مستقیم استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از واژه «تحدّی» به معنای به چالش کشیدن یا اصطلاح «طلب المبارزة» برای مبارزهطلبی استفاده میشود.
نماد چیست
در ادبیات فارسی، «گوی» نماد قدرت، بازی سرنوشت یا میدان رقابت است. از این رو، «افکندن گوی» یا «گوی درافکندن» نمادی است از آغاز یک ماجرای بزرگ، ورود به سرنوشت سخت، شروع نزاع یا قدم گذاشتن در یک آزمون و چالش بزرگ زندگی و عشق.
جمعبندی و توضیح کامل گوی در افکندن
اصطلاح فعلی و کنایی «گوی در افکندن» یا «گوی درافکندن» از جمله تعابیر نغز و کهن در زبان و ادبیات فارسی است. ریشه ملموس این عبارت به سنتها و بازیهای اصیل ایرانی، به ویژه بازی چوگان بازمیگردد؛ جایی که پرتاب کردن گوی به میان میدان، نشانهای رسمی برای آغاز بازی و رقابت سرنوشتساز بوده است. در ادبیات حماسی و غنایی، این تصویر عینی به یک مفهوم انتزاعی و استعاری تبدیل شده که به معنای علم جنگ برافراشتن و به مبارزه برخاستن است.
از نظر ریشهشناسی، هردو جزء این اصطلاح کاملاً پارسی هستند. واژه «گوی» از ریشه پهلوی و اوستایی به معنای توپ یا هر شیء کروی شکل است و «افکندن» نیز از ریشه ایرانی باستان (-kan) به معنی پرتاب کردن و انداختن مشتق شده است. ترکیب این دو واژه در ساختار فعلی، پویایی و تصویرسازی روایی قدرتمندی را در متون کهن ایجاد میکند.
این عبارت در اشعار بزرگان ادب فارسی نظیر سعدی و سنایی به عنوان نمادی از میدان آزمایش زندگی، عشق یا نبرد به کار رفته است؛ چنانکه سعدی میفرماید: «وین گوی سعادت است و دولت / تا با که درافکنی به میدان». امروزه اگرچه کاربرد روزمره این اصطلاح کمتر شده، اما همچنان در متون فاخر و ادبی به عنوان یکی از زیباترین کنایهها برای شروع یک چالش بزرگ یا دعوت به رقابت شناخته میشود.