یعنی چه
در اصطلاح فقهی و حقوقی، اقامه بینه به معنای برپا داشتن، حاضر کردن و ارائه دادن مدارک، مستندات یا گواهان معتبر (بهویژه شهادت دو مرد عادل) به پیشگاه قاضی یا محکمه است تا به وسیله آن، ادعای خواهان یا مدعی به اثبات برسد و حقیقت آشکار گردد.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه عربی ساخته شده است: اِقامِه (با کسر الف و م) و بَیِّنِه (با فتح ب، تشدید و کسر ی، و کسر ن).
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، برای راهنمای «ارائه دلیل روشن» یا «حاضر کردن گواه در دادگاه»، پاسخ دقیق «اقامه بینه» است که از ۹ حرف تشکیل میشود.
به انگلیسی
در متون حقوقی انگلیسی، برای بیان مفهوم اصطلاحی آوردن مدارک و گواهان به دادگاه از عبارات فوق استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح ریشه در فقه اسلامی دارد و عینا در حقوق و فقه کشورهای عربزبان به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
برگردان و برابرهای پارسی این اصطلاح شامل عناوینی چون آوردن گواه، رو کردن مدرک، روشن ساختن حق با دلیل و استدلال است.
جمعبندی و توضیح کامل اقامه بینه
اصطلاح «اقامه بینه» یک ترکیب حقوقی و فقهی بسیار مهم است که ریشه در قواعد دادرسی اسلامی دارد. معنای لغوی آن برپا داشتن دلیل روشن و آشکار است، اما در اصطلاح محاکم، به فرآیندی گفته میشود که در آن مدعی یا خواهان، برای اثبات صحت ادعای خود، شهود عادل یا مدارک انکارناپذیر را به قاضی ارائه میدهد. این مفهوم برگرفته از قاعده مشهور نبوی «البینة علی المدعی» است که بار اثبات دعوی را بر دوش ادعاکننده میگذارد.
از نظر ساختار کلامی، «اقامه» از ریشه (ق-و-م) به معنی برپاداشتن و «بینه» از ریشه (ب-ی-ن) به معنی حجت واضح و آشکارکننده حق از باطل است. اگرچه خود این ترکیب دو کلمهای عینا در متن قرآن نیامده، اما واژه بینه و بینات به عنوان معجزات و دلایل آشکار الهی بارها در آیات ذکر شده و مفهوم شهادت و دادخواهی عادلانه مبنای قرآنی استواری دارد.
در فرهنگ دادگستری و نمادشناسی قضایی، اقامه بینه با ترازوی عدالت پیوند خورده است؛ چرا که سنجش دقیق ادله و تکیه بر شهادتهای راستین، مانع از صدور احکام نادرست بر اساس ادعاهای بیاساس و بدون پشتوانه میشود.