یعنی چه
طول بلد یک اصطلاح جغرافیایی و نجومی کلاسیک است و به زاویه بین نصفالنهار یک مکان دلخواه و نصفالنهار مبدأ گفته میشود که موقعیت شرقی یا غربی آن نقطه را روی کره زمین مشخص میکند. این ترکیب در متون کهن نجوم اسلامی برای تعیین مختصات دقیق شهرها استفاده میشده است.
تلفظ
این ترکیب به صورت اضافه لفظی قرائت میشود: «طُول» (با واو کشیده) و «بَلَد» (با فتح ب و ل به معنی شهر یا سرزمین).
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان معادل قدیمی طول جغرافیایی با تعداد ۶ حرف شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی علمی و نقشهبرداری مدرن، برای بیان این مفهوم دقیقاً از واژه Longitude استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای امروزی و رایج این اصطلاح در زبان فارسی، «طول جغرافیایی» و «خط طول» هستند که در کتابهای درسی و نقشهنگاری مدرن به کار میروند.
نماد چیست
در فرمولها، محاسبات ریاضی، نجومی و سیستمهای مختصات جغرافیایی، طول بلد را با حرف یونانی لامبدا (λ) یا به صورت خلاصه با عبارت Long نمایش میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل طول بلد
اصطلاح «طول بلد» یک ترکیب اضافی عربی-نجومی کهن است که از دو واژه «طول» (به معنی درازا و امتداد) و «بلد» (به معنی شهر، سرزمین یا ناحیه) تشکیل شده است. در دانشنامه و نجوم اسلامی قدیم، از این مفهوم برای ثبت و تعیین موقعیت مکانی و جغرافیایی دقیق شهرها و آبادیها نسبت به یک نصفالنهار مبدأ فرضی استفاده میکردند تا نقشهنگاری و جهتیابی دقیقتر انجام شود.
در جغرافیای مدرن، این واژه جای خود را به اصطلاح رایج «طول جغرافیایی» داده است که زاویه شرقی یا غربی هر نقطه از کره زمین را نسبت به نصفالنهار مبدأ (گرینویچ) با مقیاس ۰ تا ۱۸۰ درجه اندازه میگیرد. اگرچه واژه «بلد» به تنهایی در قرآن کریم بارها به معنی شهر و سرزمین ذکر شده، اما ترکیب علمی «طول البلد» در متون قرآنی وجود ندارد و یک واژه کاملاً تخصصی و علمی است که پس از اسلام در دوران شکوفایی نجوم اسلامی وضع شد.
مهمترین قرینه و متضاد علمی این اصطلاح، «عرض بلد» یا همان «عرض جغرافیایی» (Latitude) است که موقعیت شمالی-جنوبی مکانها را مشخص میکند. این دو مختصات در کنار یکدیگر، موقعیت دقیق ریاضی هر نقطهای را روی سیاره زمین تعیین میکنند.