یعنی چه
قران واحد پول رسمی ایران در دوره قاجار تا اوایل پهلوی (از سال ۱۸۲۵ تا ۱۹۳۲ میلادی) بود. این واژه در اصل مخفف لقب «صاحبقران» است؛ فتحعلیشاه قاجار به مناسبت سیامین سال پادشاهی خود سکه نقره جدیدی ضرب کرد و خود را صاحبقران نامید که بعداً این سکهها به قران معروف شدند. در زبان عامیانه به آن «قرون» نیز میگفتند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با کسر قاف به صورت «قِران» است که نباید با واژه «قُرآن» (کتاب مقدس مسلمانان) اشتباه شود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «واحد پولی قران» به عنوان کلید سوال مطرح میشود که پاسخ دقیق آن ۱۲ حرف دارد. همچنین برای کلمه کوتاه «قران» یا «قرون» میتوان از جایگزینهایی مثل زار (به معنی هزار دینار) یا ریال قدیم استفاده کرد.
به انگلیسی
در متون تاریخی و اقتصادی بینالمللی، این واحد پولی را به صورت Qiran یا Kran ثبت کردهاند.
به فارسی
معادلهای فارسی و اصطلاحات همارز آن در فرهنگ عامه شامل «قرون» و «زار» (مخفف هزار دینار) است. امروزه در زبان عامیانه، گاهی ریال را مجازاً معادل یک قران یا قرون در نظر میگیرند.
نماد چیست
قران در دوران قاجار و پهلوی اول نماد گرافیکی یا اختصاریِ مدرن و استاندارد امروزی نداشت. در اسناد، دفاتر حسابداری و روی سکهها، صرفاً نام «قران» به همراه رقم مربوطه یا عبارات عددی ضرب و مکتوب میشد.
جمعبندی و توضیح کامل واحد پولی قران
واحد پولی قران یکی از مهمترین اجزای تاریخ پولی ایران در عصر قاجار و اوایل پهلوی است. این واحد که ارزش آن معادل یکدهم تومان، ۲۰ شاهی و ۱۰۰۰ دینار بود، به دستور فتحعلیشاه قاجار و به نشانه سیامین سالگرد سلطنتش (یک دوره قران نجومی) ضرب شد و نام صاحبقران را به خود گرفت که بعدها به اختصار قران نامیده شد.
این واژه از ریشه عربی «ق ر ن» به معنی پیوستن و همراه شدن دو چیز میآید و با واژه «قرآن» (کتاب آسمانی اسلام از ریشه قرأ) کاملاً متفاوت است. اصطلاح «قرون» در زبان عامیانه امروزی که برای اشاره به پول ناچیز یا ریال به کار میرود، یادگار همین واحد پولی تاریخی است.
در نهایت در سال ۱۳۱۱ خورشیدی و با اصلاحات پولی دوران پهلوی اول، ریال رسماً جایگزین قران شد، اما اصطلاح قران و قرون همچنان در فرهنگ زبانی و ضربالمثلهای ایرانی پایدار باقی ماند.