یعنی چه
تواضع اختیار کردن به معنای آن است که فرد با اراده، آگاهی و آزادی عمل خویش، راه فروتنی و خاکساری را در پیش بگیرد و از تکبر و خودبزرگبینی دوری کند. این واژه عبارتی کلاسیک و اخلاقی است که نشاندهندهٔ یک انتخاب ارزشمند روحی برای کنترل نفس است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ عربی تشکیل شده است که در زبان فارسی به صورت سرهم تلفظ میشود: تَواضُع (tavāzo') و اِختیار (ekhtiyār).
در جدول
در جدولهای متقاطع، اگر راهنمای سؤال به معنای پیشه کردن فروتنی به ارادهٔ خود با ۱۱ حرف باشد، پاسخ دقیق آن «تواضع اختیار» است.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از مصدر «اتضاع» یا ترکیب «التزام التواضع» (پایبندی به فروتنی) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی برای این اصطلاح شامل کلماتی چون فروتنی کردن، افتادگی، خاکساری و شکسته نفسی مصلحتآمیز است.
جمعبندی و توضیح کامل تواضع اختیار
اصطلاح «تواضع اختیار کردن» یک مصدر مرکب کنایی و اخلاقی در زبان فارسی است. این عبارت از ترکیب دو واژهٔ ریشهدار عربی یعنی «تواضع» (از ریشه وضع به معنی فرونهادن بار و کوچکنفسی) و «اختیار» (از ریشه خیر به معنی برگزیدن با اراده) ساخته شده است. مفهوم محوری این اصطلاح، فروتنی آگاهانهای است که شخص بدون هیچگونه اجبار بیرونی و صرفاً بر اساس اراده و انتخاب اخلاقی خود به آن روی میآورد.
در فرهنگ معنوی و ادبیات فارسی، این رفتار یکی از والاترین فضایل انسانی شمرده میشود. درخت پربار که سر خم میکند یا خاک که بستر رویش است، همواره به عنوان نمادهای عینی این اصطلاح در متون کهن به کار رفتهاند. کاربرد این عبارت در جملات به صورت مصدر فعلی است؛ برای مثال میگویند: «آن دانشمند بزرگ در برخورد با شاگردانش تواضع اختیار کرد.»
اگرچه خود این ترکیبِ دوجزئی به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده، اما مفاهیم قرآنی عمیقی مانند «خفض جناح» (گستردن بال فروتنی) در سوره شعراء و توصیف بندگان رحمان که با آرامش و افتادگی روی زمین گام برمیدارند در سوره فرقان، دقیقترین مصادیق مذهبی و تفسیری برای تواضع اختیار کردن به شمار میروند.