یعنی چه
الندامه حالتی از ناراحتی، اندوه و ملامت خویشتن است که در آن فرد آرزو میکند کاش کار مشخصی را در گذشته انجام نمیداد یا فرصتی را از دست نمیداد. این واژه به حسرت عمیق پس از فوت وقت اشاره دارد.
تلفظ
در اصل عربی با تشدید روی حرف نون به صورت «النَّدَامَة» تلفظ میشود، اما در متون فارسی مکتوب معمولاً به صورت همان الندامه خوانده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به میزان شدت حسرت و جنبههای اخلاقی آن، از این واژهها استفاده میشود.
به عربی
واژه الندامه خود ساختار کاملاً عربی دارد و از ریشه ثلاثی (ندم) مشتق شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق و اصیل این واژه در زبان فارسی پشیمانی و افسوس هستند. در ادبیات فارسی شکل دگرگونشده آن یعنی «ندامت» کاربرد بسیار بیشتری دارد.
در قرآن
این واژه دقیقاً با همین شکل اسمی دو بار در قرآن کریم (آیه ۵۴ سوره یونس و آیه ۳۳ سوره سبأ) به کار رفته که به حسرت و پشیمانی شدید گمراهان و ستمگران هنگام دیدن عذاب الهی در روز قیامت اشاره دارد. همچنین مشتقات فعلی و صفت آن مانند «نادمين» نیز در آیات دیگر یافت میشود.
جمعبندی و توضیح کامل الندامه
واژه «الندامه» یک مصدر عربی از ریشه (ندم) است که به معنای پشیمانی عمیق، حسرت و اندوه بر گذشته کاربرد دارد. این کلمه در زبان فارسی بیشتر به صورت وامواژه و در قالب «ندامت» یا «نادم» استفاده میشود و شکل همراه با الف و لام آن (الندامه) جنبه مکتوب، ادبی یا قرآنی دارد.
در فرهنگ اخلاقی و ضربالمثلها، این واژه نماد عاقبتاندیشی نکردن و شتابزدگی است؛ چنانکه در عبارت معروف «فی العجلة الندامة» به عاقبت ناخوشایند عجله اشاره میشود. در ادبیات عرفانی نیز ندامت به عنوان اولین پله توبه و بیداری روح شناخته میشود.
در متن قرآن کریم، این کلمه دقیقاً دو بار برای توصیف احوال ظالمان در مواجهه با عذاب قیامت به کار رفته است، جایی که آنها از شدت صدمه و شرمساری، پشیمانی خود را در دل پنهان میسازند.