یعنی چه
این عبارت یک اصطلاح عامیانه و غیررسمی با ریشه در زبان ترکی است. از نظر واژهشناسی از ترکیب دو کلمه «گوت» (به معنی پشت/کفل) و «باش» (به معنی سر) تشکیل شده و مجازاً برای توصیف حالت وارونگی، سر و ته بودن، یا آشفتگی و بینظمی در کارها و موقعیتها به کار میرود. به دلیل وجود واژه عامیانه و تابو در بخش اول آن، کاربرد رسمی و محترمانه ندارد.
تلفظ
تلفظ واژه اول با ضمه روی حرف گاف (گُوت) و سکون روی تاء، و واژه دوم با شین ساکن (باش) ادا میشود.
در جدول
این کلمه دقیقاً از ۶ حرف تشکیل شده است و در طراحهای جدول کلمات متقاطع گاهی به عنوان راهنمای اصطلاحات عامیانه برای کلمات وارونه یا برعکس استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به موقعیت، برای مفاهیم سر و ته شدن یا برعکس شدن از این عبارات استفاده میشود.
به ترکی
این اصطلاح ریشه در زبان ترکی آذربایجانی و استانبولی دارد و در عبارات کنایهای برای توصیف وضعیتهای بسیار آشفته، بینظم و از کنترل خارج شده استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی معیار و نوشتاری، به جای این اصطلاح عامیانه و بومی، از واژگان اصیل و محترمانه مانند «وارونه»، «دگرگون»، «سر و ته» یا «مقلوب» استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل گوت باش
عبارت «گوت باش» یک ترکیب عامیانه، بومی و غیررسمی است که در لغتنامههای اصیل و معیاری همچون دهخدا، معین و عمید جایگاهی ندارد. این واژه از ترکیب دو بخش ترکی تشکیل شده است که معنای تحتاللفظی اندام پشت و سر را میدهد، اما در اصطلاح و گفتار محاورهای مجازاً به معنای «وارونه»، «برعکس» یا «سر و ته» بودن یک وضعیت یا شیء به کار میرود.
از نظر نمادشناسی یا کاربردهای فرهنگی و دینی، این عبارت کاملاً فاقد هرگونه سابقه در متون رسمی، ادبی یا قرآنی است. در فرهنگ عامیانه ترکی نیز ترکیبات مشابه آن گاهی برای کنایه از آشفتگی شدید، بینظمی و از دست رفتن کنترل اوضاع استفاده میشود. به دلیل ساختار واژگانی و وجود کلمات تابو، استفاده از آن در مکاتبات اداری، متون علمی و گفتگوهای محترمانه به هیچ وجه پسندیده نیست و ترجیح بر استفاده از معادلهای دقیق فارسی آن است.