یعنی چه
مگس اسپانیایی بر خلاف نامش یک مگس نیست، بلکه نوعی سوسک زمردیرنگ و درخشان از تیره سوسکهای تاولزا با نام علمی Lytta vesicatoria است. بدن خشکشده و پودر این حشره حاوی ماده شیمیایی و بشدت سمی به نام «کانتاریدین» است که در طب سنتی گذشته به عنوان محرک جنسی یا داروی تاولزا استفاده میشد، اما مصرف آن بسیار خطرناک و مرگبار است.
تلفظ
ترکیب وصفی «مگس اسپانیایی» در زبان فارسی به صورت [مَ گَ سِ اِ سْ پا نْ یا یی] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح خودِ «مگس اسپانیایی» (۱۲ حرف) است. واژههای سنتیتر مانند «ذراریح» (۵ حرف) یا «سوسک تاولزا» نیز ممکن است به عنوان پاسخ مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی رایجترین معادل آن Spanish fly است. در اصطلاحات زیستشناسی به آن Blister beetle و در متون داروسازی قدیمی Cantharides میگویند.
به فارسی
معادل اصیل دارویی آن در متون طب سنتی فارسی و اسلامی «ذراریح» است و نام دقیق زیستشناسی آن در فارسی «سوسک تاولزا» یا «سوسک زمردی اسپانیا» نامیده میشود.
نماد چیست
این اصطلاح در فرهنگ عامه و تاریخ پزشکی نمادی از افسانه داروی محرک جنسی خطرناک و سمّیت شدید است. همچنین در ادبیات جنایی قدیمی، به عنوان نمادی از مکر، زهرآلودگی مخفیانه و معجونهای عشق فریبنده و کشنده شناخته میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
اصطلاح واژهنامه بینالمللی Spanish fly علاوه بر حشره، به پودر سمی کانتاریدین (Cantharidin) اشاره دارد. ریشه این نام به ترجمه عبارات لاتین قرون وسطی (musca hispanica) برمیگردد؛ زیرا این حشرات در حوضه مدیترانه و اسپانیا بسیار فراوان بودهاند. واژه fly در گذشته به طور عام برای انواع حشرات پروازکننده استفاده میشد.
جمعبندی و توضیح کامل مگس اسپانیایی
اصطلاح «مگس اسپانیایی» برخلاف ظاهرش به هیچ نوع مگسی اشاره ندارد، بلکه نام عامیانهای برای یک گونه سوسک درخشان و زمردیرنگ به نام علمی Lytta vesicatoria است که در سواحل مدیترانه و اسپانیا یافت میشود. این حشره در بافتهای خود مادهای به نام کانتاریدین ترشح میکند که در تماس با پوست باعث بروز تاولهای شدید میشود.
در تاریخ پزشکی سنتی و فرهنگ عامه، پودر حاصل از خشک کردن این سوسک به عنوان یک داروی افسانهای برای تحریک جنسی شهرت یافته بود. با این حال، علم مدرن پزشکی ثابت کرده است که این ماده به شدت سمی و محرک مجاری ادراری است و مصرف آن میتواند به نارسایی کلیه، مسمومیتهای شدید حاد و حتی مرگ منجر شود.
امروزه در داروسازی، استفاده خوراکی از آن کاملاً ممنوع بوده و مشتقات کنترلشده آن تنها به صورت موضعی و محدود برای درمان برخی زگیلها یا بیماریهای پوستی کاربرد دارد. در ادبیات و فرهنگ عامه نیز این واژه همواره یادآور مفهوم فریب، سموم پنهان و خطرات ناشی از باورهای غلط دارویی است.