یعنی چه
متقنی در زبان فارسی به معنای استواری، محکم بودن و اصالت داشتن یک امر یا دلیل است. این واژه در واقع صفت نسبی یا مصدر جعلی ساختهشده از واژه عربی «مُتقَن» (به معنی محکم و بینقص) است و به ویژگی یا کیفیت چیزی اشاره دارد که از نظر منطق، استدلال یا ساختار کاملاً مبرم، موثق و خللناپذیر باشد.
تلفظ
این واژه به صورت مُتْقَنِی (m-o-t-q-a-n-i) تلفظ میشود که از واژه پایه مُتقَن به همراه یای نسبت یا مصدری تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «متقنی» به عنوان پاسخ پنج حرفی برای مفاهیمی همچون استواری، استحکام، مستند بودن یا ویژگی کار محکم و بینقص به کار میرود.
به انگلیسی
برای معادلسازی این مفهوم در زبان انگلیسی، بسته به سیاق متن از واژههایی که بیانگر استحکام، دقت و مستند بودن هستند استفاده میشود.
به عربی
ریشه این واژه عربی (ت-ق-ن) است. در زبان عربی واژههای مُحکم و رصین برای بیان این مفهوم به کار میروند و مصدر «اتقان» نیز به معنی محکمکاری و دقت بالا است.
به فارسی
معادلهای اصیل فارسی این واژه شامل استواری، استحکام، پا بر جایی، درستوپیمان بودن و اصالت است که کیفیت یک برهان یا ساختار بینقص را نشان میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل متقنی
واژه «متقنی» در اصل از ریشه عربی «ت-ق-ن» و واژه پایه «مُتقَن» گرفته شده است. متقن در زبان عربی اسم مفعول از باب افعال (اتقان) است و به معنای چیزی است که با دقت، ظرافت و استحکام تام ساخته یا انجام شده باشد. وقتی در زبان فارسی به این واژه «ی» اضافه میشود، به کیفیت و ویژگیِ متقن بودن اشاره دارد؛ یعنی استواری، پا بر جایی و مستند بودن یک امر.
این کلمه در ادبیات علمی، حقوقی و فلسفی فارسی کاربرد دارد و معمولاً برای توصیف کیفیتِ دلایل، براهین یا آثار به کار میرود. برای مثال وقتی از «متقنیِ دلایل یک نویسنده» سخن گفته میشود، منظور این است که استدلالهای او چنان محکم، موثق و بدون شبهه هستند که نمیتوان به سادگی آنها را رد کرد.
در فرهنگ معتبر اسلامی و قرآنی نیز ریشه این کلمه جایگاه ویژهای دارد؛ به طوری که در قرآن کریم از تعبیر «صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ» برای توصیف آفرینش استوار، دقیق و بینقص الهی استفاده شده است. بنابراین متقنی تجلی مفهوم کمال، نظم و استحکام در هر کاری است.