یعنی چه
«تفسیر اصفی» یک واژه عمومی نیست، بلکه نام یک اثر تفسیری قرآنی گرانبها متعلق به قرن یازدهم هجری است. این کتاب توسط عالم و مفسر بزرگ شیعه، ملامحسن فیض کاشانی، به زبان عربی تالیف شده است. از آنجا که این اثر به عنوان گزیده و خلاصهای مصفا و پاکسازیشده از تفسیر بزرگتر نویسنده یعنی «تفسیر صافی» نگاشته شده، به این نام مشهور شده است. این اثر واژهای کلاسیک و مذهبی است و کاربرد روزمره مدرن ندارد.
تلفظ
واژه اول «تَفْسِیر» با فتح تاء و سکون فاء، و واژه دوم «أَصْفَی» با فتح همزه، سکون صاد و فتح فاء تلفظ میشود که در زبان فارسی همزه آن صامت شده و به صورت «اصفی» خوانده میشود.
به انگلیسی
در ترجمهها و متون انگلیسی، برای اشاره به این کتاب از نام آوانگاری شده آن یا معادل معنایی آن که اشاره به خلوص و برگزیدگی دارد استفاده میشود.
به عربی
این اثر اصالتاً به زبان عربی نگاشته شده و نام کامل و دقیق کتابشناختی آن «الاصفی فی تفسیر القرآن» است.
به فارسی
برگردان معنایی این ترکیب به زبان فارسی برابر است با «تفسیرِ برگزیدهتر» یا «پاکترین شرح». این نام به دلیل خلاصه بودن و انتخاب احادیث گزیده و ناب در این کتاب انتخاب شده است.
در قرآن
خود ترکیب «تفسیر اصفی» در متن قرآن نیامده است، اما ریشههای لغوی آن کاربرد دارند؛ واژه «تَفْسِيراً» یکبار در آیه ۳۳ سوره فرقان آمده و مشتقات ریشه (ص-ف-و) مانند «اصْطَفَىٰ» (به معنی برگزید) نیز بارها در آیات مختلف نظیر آیه ۳۳ سوره آلعمران به کار رفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل تفسیر اصفی
«تفسیر اصفی» (الاصفی فی تفسیر القرآن) یکی از تفاسیر گرانقدر، خلاصه و روایی قرآن کریم است که در قرن یازدهم هجری توسط ملامحسن فیض کاشانی، دانشمند و محدث نامدار شیعه تالیف شده است. واژه «اصفی» در لغت به معنای پاکترین، خالصترین و برگزیدهترین است و نویسنده با انتخاب این نام اشاره داشته که کتاب حاضر، گزیدهای پاکسازیشده، خلاصه و منقح از تفسیر مفصل دیگر خود یعنی «تفسیر صافی» است.
این اثر ارجمند در حوزه کتابشناسی اسلامی و شیعی، نماد ایجاز، اختصار هوشمندانه و تکیه بر روایات ناب و اصیل اهلبیت (ع) به شمار میرود. مفسر در این کتاب تلاش کرده تا با آمیختن روش روایی و درایت عقلی، تبیینی روشن و عاری از حشو و زواید پیچیده را به مخاطبان و پویندگان معارف قرآنی ارائه دهد.