یعنی چه
این عبارت یک ترکیب وصفی در زبان فارسی است که به نوعی ساختار و فرم بینی اطلاق میشود؛ در این حالت، طول پل یا تیغهٔ بینی کوتاه بوده و نوک آن به سمت بالا متمایل است، به طوری که گاهی سوراخهای بینی از زاویهٔ روبرو نمایان میشوند. این ویژگی ساختاری در زیباییشناسی مدرن بسیار مورد توجه قرار گرفته است.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت [bini-ye kutāh va sarbālā] است که از سه واژهٔ اصلی «بینی» (مضاف)، «کوتاه» (صفت اول) و «سربالا» (صفت دوم) تشکیل شده است.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، برای این مفهوم بسته به تعداد حروف، پاسخهای متعددی وجود دارد. خود عبارت «بینی کوتاه و سربالا» دقیقاً ۱۶ حرف دارد. در زبان عربی نیز واژههای خنس (برای زن: خنساء) و ذلفاء به این نوع بینی اشاره دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی رایجترین و دقیقترین اصطلاح برای توصیف این فرم بینی Snub nose است. اصطلاح Pug nose نیز معمولاً به بینیهای پهنتر که رو به بالا هستند اشاره دارد.
به عربی
در ادبیات و زبان عربی فصیح، به بینی کوتاه، پهن و سربالا «خَنَس» میگویند. همچنین واژه «ذلفاء» به زنی با بینی ظریف و کمی متمایل به بالا اشاره دارد که در شعر و فرهنگ عرب نشانهٔ زیبایی بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل بینی کوتاه و سربالا
عبارت «بینی کوتاه و سربالا» یک ترکیب توصیفی کاملاً فارسی و اصیل است. اجزای این ترکیب ریشه در زبان پارسی میانه (پهلوی) دارند؛ واژهٔ بینی از «وِناگ» و کوتاه از «کوتاک» مشتق شدهاند. این اصطلاح فاقد ریشهٔ عربی است، هرچند معادلهای دقیقی مانند «خنس» در زبان عربی برای آن وجود دارد که حتی ریشهٔ فعلی آن در قرآن کریم (آیات ۱۵ و ۱۶ سوره تکویر: الخُنَّس) به معنای ستارگان پنهان شونده به کار رفته است؛ چرا که این ستارگان مانند بینی سربالا که در صورت فرو رفته به نظر میرسد، از دیدگان پنهان میشوند.
در حوزهٔ کاربرد و معنای فرهنگی، این فرم بینی تعابیر متفاوتی را در طول تاریخ تجربه کرده است. در ادبیات عامیانه و چهرهشناسی کهن غربی، گاهی این مدل بینی با ویژگیهای رفتاری مثل شیطنت، سادگی و یا حتی تکبر (برگرفته از اصطلاح انگلیسی روی برگرداندن و بالا گرفتن بینی) پیوند میخورد. در مقابل، در فرهنگ سنتی عرب، کوچک و سربالا بودن بینی از معیارهای اصیل زیبایی به شمار میرفته است.
امروزه با گسترش جراحیهای پلاستیک و رواج سبکهای نوین زیبایی، این عبارت به یکی از الگوهای پرطرفدار تبدیل شده است. در اصطلاحات پزشکی و زیبایی مدرن، این فرم بینی را تحت عناوینی چون «بینی عروسکی» یا «بینی فانتزی و نیمهفانتزی» میشناسند که نمادی از ظرافت، جوانی و شادابی چهره به شمار میرود و افراد زیادی خواهان دستیابی به این فرم از طریق جراحی هستند.