انصاب یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل انصاب

واژه «انصاب» از ریشه عربی «ن-ص-ب» به معنای برپا داشتن و ایستاده قرار دادن چیزی گرفته شده است. این واژه که جمع «نُصُب» یا «نَصْب» است، به طور خاص اشاره به سنگ‌ها یا ستون‌هایی دارد که مشرکان در دوران جاهلیت پیش از اسلام، آن‌ها را در مکان‌های مقدس نظیر اطراف کعبه نصب می‌کردند و برای تقرب به بت‌ها، حیوانات خود را پای این سنگ‌ها قربانی کرده و خونشان را بر آن‌ها می‌مالیدند.

در قرآن کریم و در آیه ۹۰ سوره مائده، از انصاب در کنار شراب (خمر) و قمار (میسر) به عنوان پلیدی و رفتاری شیطانی یاد شده و مؤمنان به شدت از آن منع شده‌اند. این کاربرد قرآنی سبب شده تا مفهوم انصاب در زبان و ادبیات فارسی نیز راه یابد و به عنوان نمادی تام از شرک، بت‌پرستی و آیین‌های باطل شناخته شود.

نکته نگارشی بسیار مهم در کاربرد این واژه، عدم اشتباه آن با واژه‌های هم‌آوا مانند «انتصاب» (به معنی گماشتن به یک منصب یا شغل) و «انساب» (جمع نَسَب، به معنی تبار و ریشه‌های خانوادگی) است که معنا و ریشه‌ای کاملاً متفاوت دارند.