یعنی چه
این عبارت صورت تغییریافته یا ساختار جدولی ترکیب قرآنی «صُمٌّ بُکْمٌ» است که به معنای کران و لالان مفرط میباشد. مجازاً برای اشاره به کسانی به کار میرود که در برابر شنیدن و گفتن حقیقت کاملاً بسته و خاموش هستند و هیچ واکنشی نشان نمیدهند.
تلفظ
در اصل عربی و قرآنی به صورت [صُمٌّ بُكْمٌ - Sommun Bukmun] تلفظ میشود، اما در ساختار مسابقاتی و حل جدول به صورت حروف گسسته یا پیوستهٔ «صَمَمْ بُكْمَمْ» خوانده و شمرده میشود.
به انگلیسی
برای معنای ظاهری و فیزیکی از deaf and dumb یا deaf and mute و برای حالت کنایی، بهتزدگی و سکوت مطلق از واژه speechless استفاده میشود.
به عربی
عبارت اصلی در زبان عربی به صورت جمع (صُمّ جمع أَصَمّ به معنی کر، و بُكْم جمع أَبْكَم به معنی لال) برای اشاره به ناشنوایان و گنگها به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن شامل «کر و لال» و «گنگ و ناشنوا» است و در مفاهیم کنایی و ادبی به معنای «خاموش»، «ساکت» و «لالمانی» به کار میرود.
در قرآن
این ترکیب در آیه ۱۸ سوره بقره («صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَرْجِعُونَ») و همچنین آیه ۱۷۱ همان سوره آمده و نماد افرادی است که گوش، زبان و چشمِ دل آنها در برابر هدایت و حقیقت بسته شده است.
جمعبندی و توضیح کامل صمم بکمم
عبارت «صمم بکمم» در واقع شکل دگرگونشده، عامیانه یا صورت جدولبندیشدهٔ اصطلاح قرآنی «صُمٌّ بُكْمٌ» است. این ترکیب از دو واژه «صُمّ» (به معنی کران) و «بُکْم» (به معنی لالان) تشکیل شده و در اصل برای توصیف کسانی به کار میرود که گوش شنوا برای پذیرش حق و زبان گویا برای اعتراف به حقیقت ندارند.
در فرهنگ عامه و ادبیات فارسی، این اصطلاح به نمادی از سکوت مصلحتی، عافیتطلبی یا انسداد کامل عقل و حس در برابر فهم واقعیت تبدیل شده است. برای نمونه مصلحالدین سعدی در اشعار خود به زیبایی از این مفهوم کنایی برای گوشهنشینی و خاموشی مصلحتآمیز یاد میکند.