یعنی چه
این واژه در لغتنامه دهخدا به معنای بخشش بدون بخل و امساک، با سخاوت و گشادهدستی آمده است. همچنین در کاربردهای حماسی و نظامی به معنای بیامان، بیدریغداشتن جان یا نواختن ضربه بدون پشیمانی و نگرانی به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «بیدَ ریغ» (bi-darīğ) است که از پیشوند نفی «بی» و واژه «دریغ» تشکیل شده است.
در جدول
در مسابقات و حل جدول کلمات متقاطع، اگر طراح سوال دقیقاً عبارت ۱۱ حرفی را مد نظر داشته باشد، پاسخ خود «بی دریغ دهخدا» است. معادلهای دیگر آن شامل بیمضایقه و سخاوتمندانه هستند.
به انگلیسی
بسته به متن، در معنای بخشش و کرم از واژگان مرتبط با سخاوت و در معنای شدت عمل از واژههایی مانند unsparing استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی واژههای همارز و جایگزین آن عبارتند از: بیمضایقه، بیامساک، با جوانمردی، یکریز و روان. واژه «دریغ» در فارسی کهن به معنای حسرت و منع کردن بوده و بیدریغ یعنی بدون بازداشتن و منع.
نماد چیست
این عبارت صفت و قید است و نماد مادی یا اسطورهای خاصی ندارد، اما در فرهنگ و ادبیات فارسی نماد بارانِ رحمت، لطف الهی، دستِ باز و بخشش بیمنت پادشاهان و بزرگان به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بی دریغ دهخدا
واژهٔ «بیدریغ» از ترکیب پیشوند نفی «بی» و اسم فارسی «دریغ» ساخته شده است. ریشهٔ دریغ در زبان فارسی کهن به مفاهیمی چون حسرت، اندوه و منع کردن یا مضایقه برمیگردد؛ بنابراین بیدریغ در اصطلاح یعنی کاری یا بخششی که بدون هیچگونه منع، بخل، امساک یا پشیمانی انجام شود.
در فرهنگ لغت دهخدا، این واژه هم در ابعاد مثبت (مانند جود و بخشش بیدریغ، باران بیدریغ) و هم در ابعاد حماسی و قهرآمیز (مانند تیغ بیدریغ یا هلاک بیدریغ به معنی بیامان و بدون شفقت) به کار رفته است. این کلمه نشاندهنده فراوانی، صمیمیت و خلوص در انجام یک فعل است.
در کاربردهای امروزی و جدول کلمات، این واژه عمدتاً یادآور سخاوتمندی فراوان، کمکهای بدون چشمداشت و تلاشهای شبانهروزی و خالصانه است و تجلی عالیترین درجات کرم و گشادهدستی در ادبیات به شمار میرود.