یعنی چه
اسراف به معنی خروج از حد اعتدال و زیادهروی در هر کاری (حتی در کار خیر یا مصرف مال در جای درست اما بیش از نیاز) است. تبذیر به معنی ریختوپاش، ضایع کردن و هدر دادن مال در راههای نادرست و بیهوده است؛ به طوری که مال رسماً تلف شود. به بیان ساده، هر تبذیری نوعی اسراف است، اما هر اسرافی تبذیر نیست.
تلفظ
واژهٔ تبذیر به صورت (تَ) (بْ) (ذی) (ر) و واژهٔ اسراف به صورت (إِ) (سْ) (را) (ف) تلفظ میشود که هر دو ریشهٔ عربی دارند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این مفهوم با توجه به تعداد حروف میتواند خودِ عبارت «تبذیر و اسراف»، یا واژههایی چون ولخرجی، اتلاف و ریختوپاش باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم اسراف و زیادهروی بیشتر از واژههای extravagance و excess استفاده میشود و برای مفهوم تبذیر و اتلاف مال، کلمات wastefulness و prodigality به کار میروند.
به عربی
این دو واژه اصالتاً عربی هستند. در زبان عربی «الإسراف» از ریشه (س-ر-ف) به معنی تجاوز از حد و «التبذير» از ریشه (ب-ذ-ر) به معنی پاشیدن بیهدف مال استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این عبارات شامل ولخرجی، زیادهروی، ریختوپاش، بیهودهخرجی، شاهبخشش، گزافکاری و اتلاف مال است که در تضاد کامل با میانهروی و صرفهجویی قرار دارند.
جمعبندی و توضیح کامل تبذیر و اسراف
عبارت «تبذیر و اسراف» نشاندهنده دو رفتار ناپسند اقتصادی و اخلاقی است که اگرچه در تداول عامه به یک معنا به کار میروند، اما تفاوت ظریفی با یکدیگر دارند. اسراف به معنای فراتر رفتن از حد نیاز و زیادهروی است، حتی اگر آن کالا یا مال در جای درست خود مصرف شود؛ مانند پختن غذای بیش از حد برای مهمانان. در مقابل، تبذیر از ریشه بذر و به معنای ریختوپاش و هدر دادن کامل مال در امور بیهوده و نادرست است، به گونهای که آن سرمایه کاملاً ضایع و نابود شود.
این دو مفهوم در فرهنگ اسلامی و قرآنی به شدت نکوهش شدهاند. اسراف در قرآن نمادی از خروج از اعتدال در تمامی امور (حتی در عقیده و رفتار) شناخته شده و خداوند مسرفان را دوست ندارد. از سوی دیگر، واژه تبذیر با لحنی تندتر بررسی شده و تبذیرکنندگان به عنوان برادران شیاطین توصیف شدهاند، چرا که نعمتهای الهی را بدون هیچ دستاورد عقلانی یا انسانی نابود میکنند.
در تمدن و فرهنگ امروز نیز، این دو واژه با نمادهایی چون سطلهای زباله پر از غذا یا شیرهای آب در حال چکه نمایش داده میشوند و مصلحان اجتماعی همواره انسانها را به جای تفریط یا افراط، به اقتصاد، قناعت و میانهروی در مصرف منابع محدود زمین دعوت میکنند.