یعنی چه
شریعت در لغت به معنای راه روشن، مسیر و همچنین جایگاهی در کنار رودخانه است که برای برداشتن آب از آن استفاده میشود. در اصطلاح دینی و اسلامی، شریعت به مجموعه احکام، قوانین و مقررات عبادی، اخلاقی و حقوقی گفته میشود که از سوی خداوند از طریق قرآن و سنت پیامبر برای هدایت و تنظیم زندگی انسانها وضع شده است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت شَرِیعَت (با فتحه شین و کسر یا سکون تاء در انتهای کلمه) تلفظ میشود.
در جدول
کلمه شریعت ۵ حرف دارد و در حل جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ برای راه دین، آیین، شرع یا قوانین الهی به کار میرود.
به انگلیسی
در متون انگلیسی، برای اشاره به قوانین اسلامی مستقیماً از واژه وامگرفته شده Sharia استفاده میشود. همچنین عبارات عمومیتر مانند Islamic law (قانون اسلامی) یا Divine law (قانون الهی) نیز به کار میروند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در زبان مبدأ به صورت الشَّرِيعَة (و در حالت بدون مضافالیه یا ال، شريعة) نوشته و خوانده میشود که جمع آن «شَرائِع» است.
به فارسی
معادلهای دقیق و اصیل واژه شریعت در زبان فارسی کلماتی چون آیین، کیش، دین، داد الهی، طریقه و راه هدایت هستند.
در قرآن
واژه «شریعت» دقیقاً یکبار در قرآن کریم در آیه ۱۸ سوره جاثیه ذکر شده است: «ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَىٰ شَرِيعَةٍ مِنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْهَا» (سپس تو را بر شریعت و آیین حقی از امر دین قرار دادیم؛ پس از آن پیروی کن). همچنین مشتقات دیگر این ریشه مانند «شِرْعَة» در آیه ۴۸ سوره مائده و فعل «شَرَعَ» در آیه ۱۳ سوره شوری نیز به کار رفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل شریعت
واژه شریعت ریشه در فرهنگ و زبان عربی دارد و معنای لغوی آن به مفهوم راهی روشن به سوی آبشخور زلال اشاره دارد. در بستر دین و اصطلاحات اسلامی، این واژه به منظومه کامل احکام، تکالیف و قوانینی اطلاق میشود که خداوند برای هدایت بشر و تنظیم ابعاد مختلف زندگی مادی و معنوی او وضع کرده است. این قوانین از منابع اصیل دینی یعنی قرآن کریم و سنت پیامبر اکرم (ص) استخراج میشوند.
از نظر معنایی، شریعت مترادف با واژههایی چون دین، شرع و آیین است و در حوزه ادبیات عرفانی، غالباً به عنوان اولین مرتبه از مراتب سیر و سلوک (در کنار طریقت و حقیقت) شناخته میشود؛ مرحلهای که پایبندی به ظاهر احکام و قوانین الهی را برای ورود به باطن و مغز دین ضروری میداند. در فرهنگ بصری و انتزاعی نیز شریعت گاه با نمادهایی چون ترازو (به نشانه عدالت و قانون) یا آب زلال (به نشانه سرچشمه حیات) تصویر میشود.