یعنی چه
تقاسیم در واژه به معنی قسمتها، بخشها و دستهبندیهای مختلف از یک کل است. این کلمه جمع مکسر واژه «تقسیم» است. همچنین در اصطلاح موسیقی سنتی و عربی، به قطعات آواز یا تکنوازی که به صورت بداهه و بدون نت پیشنویس (بهویژه با سازهایی مانند عود) نواخته میشوند، تقاسیم میگویند.
تلفظ
این واژه با فتحة حرف اول (تَ)، قاف و الف کشیده (قا) و سین و یاء کشیده (سیم) به صورت تَقاسیم تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «بخشبندیها»، «قسمتها» یا «تکنوازیهای بداهه در موسیقی عربی» به کار میرود و دقیقاً ۶ حرف دارد.
به انگلیسی
برای مفاهیم عمومی ساختاری از واژههای انگلیسی مربوط به جداسازی و برای مفهوم هنری آن از خود اصطلاح آوانویسیشده استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و جمع تکسیر کلمه «تقسیم» از ریشه «ق س م» است که در خود زبان عربی نیز به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
برابرهای روان و خالص فارسی برای این واژه شامل کلماتی چون بخشبندیها، دستهها، بهرهها، و بخشها است که مفهوم تکهتکه کردن یک کل را میرسانند.
نماد چیست
این کلمه نماد تصویری یا سنتی خاصی در فرهنگها ندارد؛ اما در سطح مفهومی، بیانگر نظمبخشی و تفکیک ساختاریافته اجزا است و در قلمرو هنر، نمادی از خلاقیت آنی و بداههپردازی اصیل به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل تقاسیم
واژه تقاسیم یک اسم جمع مکسر عربی از ریشه «ق س م» است که به طور کلی به معنی بخشبندیها، اقسام و دستهبندیهای مختلف به کار میرود. این کلمه ساختاری منظم از اجزای جداشده از یک کل را تداعی میکند و در متون ادبی قدیمی و اصطلاحات اداری به منظور تفکیک امور کاربرد داشته است.
علاوه بر کاربرد عمومی، تقاسیم یک اصطلاح تخصصی و بسیار شناختهشده در موسیقی سنتی خاورمیانه و بهویژه موسیقی عربی و ترکی است. در این بستر، تقاسیم به قطعات تکنوازی بداههای گفته میشود که نوازنده بدون تکیه بر نتهای از پیش تعیینشده و بر اساس مهارت مهارنشدنی خود در یک مقام یا دستگاه موسیقی خلق میکند.
اگرچه خود این واژه به صورت جمع در متن قرآن کریم نیامده است، اما ریشه سهحرفی آن و مشتقاتی چون «قسمت» و «تقاسموا» کاربرد فراوانی در کلام مذهبی دارند و مفاهیمی چون عدالت در توزیع یا سوگند یاد کردن را منتقل میکنند.