یعنی چه
این واژه در لغتنامههای رسمی فارسی ثبت نشده و اصالتاً یک اصطلاح عامیانه در زبان عربی (بهویژه لهجه عراقی و شامی) و محاوره خوزستان است. این کلمه در معنای کنایی به مفهوم «سر کسی کلاه گذاشتن» یا «کسی را خر کردن» استفاده میشود.
تلفظ
در گویشهای محلی و عامیانه عربی به صورت تِقشِمِر (به عنوان فعل مضارع) یا تَقشَمَرَ (در ریشه رباعی قشمرة) تلفظ میگردد.
در جدول
پاسخ صحیح در جدول برای این مدخل واژه ۵ حرفی «تقشمر» است. همچنین در احتمالاتی دیگر ممکن است با واژگان ۴ حرفی «قشمر» یا ۵ حرفی «متشمر» مرتبط باشد.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این واژه بر مفاهیم فریبکاری، خدعه و تمسخر دلالت دارند.
به عربی
در عربی فصیح عباراتی نظیر خَدَعَ یا سَخِرَ به کار میرود، اما خود کلمه «تقشمر» از ریشه رباعی و عامیانه «قشمر» در لهجههای عراقی گرفته شده است.
به فارسی
در زبان فارسی نزدیکترین معادلها برای این اصطلاح شامل اغوا کردن، کلاه سر کسی گذاشتن، استهزاء و فریب دادن هستند.
نماد چیست
از آنجا که این واژه یک اصطلاح محاورهای و عامیانه است، هیچ نماد سنتی، اسطورهای یا ادبی در فرهنگها برای آن تعریف نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل تقشمر
واژه «تقشمر» یک مدخل اصیل یا فصیح در زبان فارسی به شمار نمیرود و در واژهنامههای بزرگی چون دهخدا، معین و عمید به صورت مستقل ثبت نشده است. یافتههای لغوی نشان میدهند که این کلمه عمدتاً یک فعل یا اصطلاح عامیانه عربی (رایج در لهجههای عراقی، شامی و بخشهایی از خوزستان) است که از ریشه رباعی «قشمر» مشتق شده و کاربرد زنده آن به معنای فریب دادن، ریشخند کردن یا سر کسی کلاه گذاشتن است.
از دیدگاهی دیگر، برخی زبانشناسان احتمال میدهند که این کلمه در متون فارسی ممکن است ناشی از غلطنویسی یا تصحیف کلماتی مانند «قشمر» (به معنی کوتاه و فشرده) یا «متشمر» (به معنی آماده و مهیا برای کار) باشد. با این حال، به دلیل رواج گسترده آن در محاوره کشورهای همسایه، معنای فریب و تمسخر در اولویت کاربردی آن قرار دارد.