یعنی چه
شراع در لغت به تکه پارچهٔ بزرگی گفته میشود که بر روی کشتی یا قایق برافراشته میکنند تا نیروی باد را اسیر کرده و مایهٔ حرکت شناور شود. در معنای قدیمی و مجازی، به هر سقف پارچهای، خیمه، سایبان یا شادروان بلند و همچنین به زه کمان زمانی که روی آن بسته شده باشد نیز شراع میگویند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به کسر شین (شِـ) تلفظ میشود: [شِ را ع].
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی چون بادبان کشتی، قِلع، خیمه یا سایبان به عنوان راهنما آمده و پاسخ چهار حرفی آن «شراع» است.
به انگلیسی
معادل اصلی کلمه شراع (بادبان) در زبان انگلیسی واژه Sail است.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در این زبان نیز دقیقاً به معنی بادبان به کار میرود. کلمه «قلع» نیز معادل دیگری برای آن در عربی است.
به فارسی
برگردان دقیق و سرهٔ این واژه در زبان فارسی «بادبان» برای کشتی، و «سایبان» یا «خیمه» برای پوششهای پارچهای است.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و عرفانی، شراع یا بادبان نماد دل به دریا زدن، پویایی، سفر و حرکت است. از آنجا که حرکت بادبان کاملاً وابسته به وزش باد موافق (باد شرطه) است، این واژه نمادی از تسلیم بودن در برابر اراده و هدایت الهی و جریان سرنوشت نیز به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل شراع
واژهٔ «شِراع» یک اسم ابزارِ وامگرفته از زبان عربی (از ریشه ش-ر-ع) است که در ادبیات کلاسیک و کهن فارسی کاربرد فراوانی دارد. معنی اصلی و شناختهشدهٔ آن، همان بادبان کشتی است که نیروی باد را برای حرکت شناورها مهار میکند؛ هرچند در متون قدیمی به خیمه، سرادق و زه برافراشتهٔ کمان نیز شراع گفته میشده است.
اگرچه خود واژهٔ مفرد «شراع» در متن قرآن نیامده، شکل جمع آن یعنی «شُرَّع» یکبار در آیه ۱۶۳ سوره اعراف به معنی ماهیانِ برافراشته بر روی آب به کار رفته که با ریشهٔ لغوی آن به معنای برافراشتن و آشکار ساختن پیوند دارد.
این واژه در فرهنگ نمادین و شعر فارسی، تداعیکنندهٔ مفاهیمی همچون آغاز سفر، پویایی و تسلیم در برابر باد شرطه یا همان تقدیر و هدایت الهی است و جایگزین اصیل فارسی آن کلمهٔ «بادبان» است.