یعنی چه
واژه «ذیقعده» از دو بخش «ذی» (صاحب و دارنده) و «القعده» (نشستن) تشکیل شده است. این نامگذاری بدان جهت است که اعراب در این ماه از جنگ، خونریزی و غارت دست میکشیدند و به آرامش و قعود (نشستن) میپرداختند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان فارسی «ذِیقَعْدَه» است. در زبان عربی به صورت «ذو القَعْدَة» (با فتح قاف) یا «ذو القِعْدَة» (با کسر قاف) نیز تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به سؤال «ماه یازدهم قمری» یا «یکی از ماههای حرام»، واژه ۶ حرفی «ذی قعده» (بدون احتساب فاصله) یا شکلهای دیگر آن به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی این ماه را «ذو القعدة الحرام» مینامند که ریشه آن از فعل «قعد» به معنی نشستن و توقف کردن است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، این ماه قمری با اقتباس از ریشه عربی آن به صورت Zilkade نوشته و خوانده میشود.
به فارسی
معادل مستقیم لغوی آن در زبان فارسی «دارنده قعود» یا «ماه دست کشیدن از جنگ» است که در متون کهن گاهی به عنوان ماه یازدهم سال قمری یاد شده است.
در قرآن
عین لفظ «ذیقعده» در قرآن نیامده است، اما این ماه مشمول آیات مربوط به ماههای حرام (مانند آیه ۳۶ سوره توبه) و ماههای حج (آیه ۱۹۷ سوره بقره) است که بر حرمت، صلح و ترک گناه در آنها تاکید شده است.
نماد چیست
این ماه در فرهنگ اسلامی و سنت عرب پیش از اسلام، نماد فرونشستن شعلههای جنگ، امنیت سفر برای زائران خانه خدا و احترام به حقوق انسانها از طریق توقف خونریزی است.
جمعبندی و توضیح کامل ذی قعده
ذیقعده یا ذوالقعده، یازدهمین ماه از تقویم قمری اسلامی است. ریشه لغوی این کلمه به معنای نشستن و دست کشیدن از کار و پیکار است؛ چرا که اعراب پیش از اسلام و مسلمانان پس از آن، در این ماه جنگ و خونریزی را حرام میدانستند و به آرامش و پارسایی روی میآوردند.
این ماه یکی از چهار ماه حرام (در کنار محرم، رجب و ذیالحجه) است و اگرچه نام آن صراحتاً در متن قرآن ذکر نشده، اما مفهوم و احکام حرمت آن در آیاتی نظیر آیه ۳۶ سوره توبه تأیید شده است. ذیقعده در فرهنگ دینی آغازگر فصل حج و نماد صلح و امنیت عمومی محسوب میشود.