یعنی چه
واژه قطیعه در متون تاریخی و فقهی به زمینهای بکر و بدون مالکی گفته میشد که از سوی حاکم یا خلیفه به کسی واگذار میشد تا آن را آباد کند. همچنین در روابط اجتماعی به معنای بریدگی، جدایی و گسستن پیوند دوستی یا خویشاوندی (مانند قطیعه رحم) به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت قَطیعه (qa-ti-’a) است که در زبان عربی با تنوین یا تاء تانیث به صورت قَطیعَة خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «زمین واگذاری حاکمان قدیم»، «اقطاع» یا «بریدن پیوند خویشاوندی» کاربرد دارد و دقیقاً ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به اینکه واژه در متن تاریخی-حقوقی به کار رفته باشد یا متن اجتماعی، معادلهای انگلیسی آن متفاوت است.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و جمع آن در معنای زمینهای واگذاری «قَطَائِع» میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی این واژه شامل «زمین واگذاری»، «سهم»، «بخش جداشده»، «جدایی»، «گسستگی» و «دوری» است.
در قرآن
خود واژه «قطیعه» به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است؛ اما مشتقات فعلی و اسمی ریشه آن (ق-ط-ع) بارها در آیاتی مانند آیه ۲۷ سوره بقره در توبیخ کسانی که پیوندهای الهی را قطع میکنند (و یققطعون ما امر الله به ان یوصل) به کار رفته است.
نماد چیست
این واژه در ادبیات و فرهنگ عامه نماد بصری ثبتشدهای ندارد؛ اما به صورت استعاری تداعیکننده دیوار جدایی، قیچی گسستن روابط، یا زمینهای بایر و موروثی واگذار شده است.
جمعبندی و توضیح کامل قطیعه
واژه «قطیعه» یک کلمه اصالتاً عربی از ریشه «قطع» است که با دو کاربرد و مفهوم کاملاً متمایز وارد زبان فارسی شده است. در قلمرو اول که حوزه روابط انسانی و اخلاقی است، این واژه به معنی گسستن پیوندها، آشتیناپذیری و هجران به کار میرود که بارزترین نمونه آن اصطلاح فقهی و اخلاقی «قطیعه رحم» (بریدن رابطه با خویشاوندان) در مقابل صله رحم است.
در قلمرو دوم که بخش فقهی، حقوقی و تاریخ زمینداری است، قطیعه به قطعه زمینی آباد یا بایر اطلاق میشده که از سوی خلیفه یا حاکم وقت به فردی واگذار میشد تا با آباد کردن آن، از درآمدش بهرهمند شود و امور خود را بگذراند. این نظام ارضی بعدها در تاریخ به نظام اِقطاع یا سیورغال نیز شهرت یافت.
امروزه این واژه در زبان فارسی روزمره و معاصر کاربرد بسیار اندکی دارد و بیشتر در متون کهن ادبی، کتابهای تاریخ اسلام، اصطلاحات فقهی و البته به عنوان یک کلمه پنجحرفی چالشبرانگیز در جدولهای کلمات متقاطع دیده میشود.